Καταγγελία -Κοινωνικός Τουρισμός: «Κοπτοραπτική» στα εισοδήματα & πλατφόρμες που καταρρέουν

«Κοπτοραπτική» στα εισοδήματα, αδιάθετα κονδύλια που στερούν δωρεάν διακοπές σε πολίτες και το «φιάσκο» με την πλατφόρμα των αιτήσεων που βρίσκεται υπό κατάρρευση από την πρώτη μέρα υποβολής των αιτήσεων για τον Κοινωνικό Τουρισμό, καταγγέλλει με ανακοίνωση του, ο ΠΑΝΣΥΠΟ (Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ).

Ο Σύλλογος σημειώνει ότι ο κοινωνικός τουρισμός της ΔΥΠΑ παρουσιάζεται για άλλη μια χρονιά ως «σημαία» κοινωνικής πολιτικής, την ώρα που «η πραγματικότητα δείχνει έναν θεσμό μικρής κλίμακας, με δομικά εμπόδια, επαναλαμβανόμενες αστοχίες και μεταφορά της αδικίας από τη μία κατηγορία δικαιούχων στην άλλη».

Ειδικότερα παρουσιάζοντας ακράδαντα στοιχεία ο ΠΑΝΣΥΠΟ, στην ανακοίνωση του, αναφέρει:

1. Φτώχεια διακοπών και λοταρία για λίγους

Η μελέτη πολιτικής του ΠΑΝΣΥΠΟ «Ο Κοινωνικός τουρισμός και το έλλειμμα πρόσβασης στις διακοπές στην Ελλάδα και την Ευρώπη» τεκμηριώνει ότι η Ελλάδα είναι από τις χειρότερες χώρες της ΕΕ στη λεγόμενη «φτώχεια διακοπών»: πολύ μεγάλο ποσοστό νοικοκυριών δηλώνει ότι δεν μπορεί να αντέξει ούτε μία εβδομάδα διακοπών τον χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, το πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού της ΔΥΠΑ προσφέρει μόλις 300.000 επιταγές σε μια δεξαμενή εκατομμυρίων εργαζομένων, ανέργων, οικογενειών με παιδιά, πολύτεκνων και συνταξιούχων, μετατρέποντας ένα κοινωνικό δικαίωμα σε λοταρία για λίγους «τυχερούς» κάθε δεύτερη χρονιά.

Οι δικαιούχοι του κοινωνικού τουρισμού δεν είναι επαίτες «ευεργετημάτων». Έχουν πληρώσει ειδικές εισφορές υπέρ κοινωνικού τουρισμού (0,35% υπέρ ΟΕΕ/Εργατικής Εστίας) και συνεχίζουν να στηρίζουν μέσω της εργασίας τους την κοινωνική ασφάλιση. Η ελάχιστη υποχρέωση της Πολιτείας είναι ένα σοβαρό πρόγραμμα, με επάρκεια θέσεων, διαφάνεια και σεβασμό στην αξιοπρέπεια των δικαιούχων – όχι ένα σύστημα που κάθε χρόνο δοκιμάζει τα νεύρα τους.

2. Από το οριζόντιο πλαφόν 30.000€ σε «κοπτοραπτική» εισοδηματικών ορίων

Μέχρι και το πρόγραμμα 2025–2026, το βασικό εισοδηματικό κριτήριο στηριζόταν σε ένα ενιαίο, οριζόντιο πλαφόν 30.000€ οικογενειακού εισοδήματος (φορολογικό έτος 2023): όποιος το ξεπερνούσε, αποκλειόταν αυτόματα, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών. Ο Σύλλογός μας είχε καταγγείλει με στοιχεία ότι αυτή η ρύθμιση ήταν κατάφωρα άδικη για τις πολύτεκνες οικογένειες: μια οικογένεια με 4, 5 ή 8 παιδιά θεωρούνταν «πλούσια» με εισόδημα λίγο πάνω από 30.000€, ενώ ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά με σχεδόν ίδιο εισόδημα ήταν δικαιούχος.

Η φετινή Δημόσια Πρόσκληση 7/2026 αναγνωρίζει εμμέσως αυτή την αδικία, αλλά αντί για έναν συνεκτικό κοινωνικό επανασχεδιασμό καταφεύγει σε «κοπτοραπτική» στα εισοδηματικά όρια. Τα ανώτατα όρια (φορολογικό έτος 2024) διαφοροποιούνται ανά οικογενειακή κατάσταση:

• ο άγαμος χωρίς τέκνα έχει όριο 16.000€,

• ο έγγαμος χωρίς τέκνα 24.000€,

• ο μονογονέας 29.000€ με προσαύξηση 5.000€ για κάθε τέκνο μετά το πρώτο,

  ενώ οι πολύτεκνοι γονείς εξαιρούνται από τη μοριοδότηση και εντάσσονται αυτοδικαίως εφόσον πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις.

Τυπικά, οι κλίμακες μοριοδότησης παραμένουν σε τρία επίπεδα έως 30.000€ (1–10.000,99€, 10.001–20.000,99€, 20.001–30.000€), αλλά ισχύουν μόνο για όσους περνούν πρώτα τα νέα, χαμηλότερα «ταβάνια» της οικογενειακής κατάστασης. Έτσι, ενώ διορθώνεται εν μέρει η κραυγαλέα αδικία σε βάρος πολύτεκνων, δημιουργείται νέα ζώνη αποκλεισμού:

• άγαμοι εργαζόμενοι με εισόδημα 16–30 χιλιάδες ευρώ,

• ζευγάρια χωρίς παιδιά με εισόδημα 24–30 χιλιάδες,

  που μέχρι πέρυσι θεωρούνταν δικαιούχοι, τώρα «βγαίνουν εκτός κάδρου».

Η κυβέρνηση και η Δ.ΥΠ.Α. δηλαδή δεν κατήργησαν την κοινωνική αδικία, απλώς μετακίνησαν τη γραμμή αποκλεισμού από τους πολύτεκνους σε άλλες κατηγορίες εργαζομένων και ανέργων μεσαίων εισοδημάτων.

3. Αδιάθετες επιταγές, αδιάθετα κονδύλια: ο κοινωνικός τουρισμός «στον κουμπαρά» της Δ.ΥΠ.Α.

Τα στοιχεία για προγράμματα όπως ο κοινωνικός τουρισμός συνταξιούχων e-ΕΦΚΑ είναι αποκαλυπτικά: από 25.000 επιταγές, χρησιμοποιήθηκαν μόλις 14.476, με 10.524 (περίπου 42%) να μένουν αδιάθετες και μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού να μην φτάνει ποτέ στους συνταξιούχους. Παρ’ όλα αυτά, ούτε η περσινή πρόσκληση ούτε η φετινή 7/2026 προβλέπουν υποχρεωτική μεταφορά των αδιάθετων κονδυλίων στην επόμενη χρονιά ή άνοιγμα συμπληρωματικών θέσεων μέσα στην ίδια περίοδο.

Ταυτόχρονα, η αρχιτεκτονική της επιταγής παραμένει αναποτελεσματική: δεν προβλέπεται τμηματική ενεργοποίηση ή ανακύκλωση υπολοίπου. Αν μια οικογένεια χρησιμοποιήσει λιγότερες διανυκτερεύσεις από το μέγιστο που προβλέπει η επιταγή, το «ανεκμετάλλευτο» κομμάτι δεν επιστρέφει σε μια «δεξαμενή» για άλλους δικαιούχους – απλώς σβήνει, προσθέτοντας ένα ακόμη στρώμα αδιάθετων πόρων πάνω στις ήδη αχρησιμοποίητες επιταγές.

Έτσι, σε μια χώρα με τεράστια «φτώχεια διακοπών», το κράτος καταφέρνει να κρατά αχρησιμοποίητο ένα σημαντικό μέρος των κονδυλίων που υποτίθεται ότι προορίζονται για να σπάσουν αυτό τον αποκλεισμό.

4. Μετακινήσεις, χιλιομετρικοί φραγμοί και αποκλεισμός των φθηνών διακοπών

Το πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού της Δ.ΥΠ.Α επιδοτεί τη διαμονή και – όπου προβλέπεται – τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, αλλά αρνείται πεισματικά να επιχορηγήσει την οδική μετακίνηση (ΚΤΕΛ, ΙΧ, καύσιμα), σε μια χρονιά που το κόστος βενζίνης και διοδίων έχει εκτοξευθεί. Για χιλιάδες χαμηλόμισθους και ανέργους, η επιταγή καλύπτει μεν το δωμάτιο, αλλά όχι το πώς θα φτάσουν ποτέ στο δωμάτιο, με αποτέλεσμα το voucher να μένει ουσιαστικά «στα χαρτιά».

Σαν να μην έφτανε αυτό, διατηρείται ο χιλιομετρικός περιορισμός που απαγορεύει τη χρήση επιταγής σε καταλύματα εντός του ίδιου νομού ή της ίδιας περιφερειακής ενότητας με τον τόπο κατοικίας του δικαιούχου. Έτσι, ένας κάτοικος Αθήνας δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την επιταγή για φθηνές, κοντινές διακοπές π.χ μέσα στην Αττική – εκεί όπου το κόστος μετακίνησης θα ήταν πιο χαμηλό και ρεαλιστικό – επειδή το σύστημα θεωρεί «μη επιλέξιμες» τις διαδρομές σε απόσταση μικρότερη των 20 χλμ.

Η Πολιτεία, δηλαδή, αποκλείει ακριβώς τον τύπο διακοπών που είναι πιο οικονομικά προσιτός για τους φτωχότερους: τις κοντινές, χαμηλού κόστους διακοπές με οδική μεταφορά.

5. ΑμεΑ και συνοδοί: μια αντιεπιστημονική και απάνθρωπη ρύθμιση

Η Δημόσια Πρόσκληση 7/2026 περιέχει μία ακόμη σιωπηλή αδικία, αυτή τη φορά σε βάρος των ατόμων με αναπηρία. Συνοδός δικαιούχου ή ωφελούμενου ΑμεΑ (ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω) εγκρίνεται μόνο αν δεν υπάρχουν άλλα ενήλικα ωφελούμενα μέλη που «θα μπορούσαν» να τον συνοδεύσουν, ή αν τα ενήλικα μέλη είναι και τα ίδια ΑμεΑ 67%+ και χρήζουν συνοδού. Αν υπάρχει ενήλικο τέκνο ή άλλο ενήλικο μέλος χωρίς αναπηρία, η Δ.ΥΠ.Α θεωρεί ότι αυτό αρκεί ως συνοδός και δεν εγκρίνει επιδοτούμενο συνοδό.

Δείτε ακόμη:

ΕΦΚΑ-ΔΥΠΑ: Πληρώνουν συντάξεις, επιδόματα, εφάπαξ, μισθούς προγραμμάτων απασχόλησης

Η λογική αυτή είναι βαθιά άδικη και αντιεπιστημονική. Ο συνοδός ΑμεΑ δεν είναι μια «οικογενειακή αγγαρεία» που μετακυλίεται υποχρεωτικά στα ενήλικα παιδιά, αλλά κρίσιμη υποστηρικτική υπηρεσία, συνδεδεμένη με το είδος και τη βαρύτητα της πάθησης, την ανάγκη συνεχούς βοήθειας, ασφάλειας και αυτονομίας του ατόμου. Η Πολιτεία δεν μπορεί να τιμωρεί οικογένειες ΑμεΑ με το σκεπτικό «έχεις ενήλικο παιδί, άρα δεν δικαιούσαι συνοδό», στερώντας από το άτομο με αναπηρία το δικαίωμα σε ασφαλείς, αξιοπρεπείς διακοπές, και μετατρέποντας τα παιδιά σε υποχρεωτικούς, ανεπίσημους «επαγγελματικούς συνοδούς».

6. Πάροχοι χωρίς δεσμεύσεις, χωρίς πλατφόρμα, χωρίς διαφάνεια

Αντίστοιχα προβληματική είναι και η πλευρά των παρόχων-καταλυμάτων. Η Δημόσια Πρόσκληση 7/2026 περιγράφει αναλυτικά τις τυπικές υποχρεώσεις τους (όροι λειτουργίας, μη διακριτική μεταχείριση δικαιούχων, τήρηση φακέλου κ.λπ.) και παραπέμπει σε κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων. Όμως:

• Δεν υπάρχει πουθενά ρήτρα ελάχιστου ποσοστού κλινών που κάθε κατάλυμα υποχρεούται να διαθέτει στον κοινωνικό τουρισμό, ούτε ειδική δέσμευση για μήνες υψηλής τουριστικής κίνησης.

• Δεν υπάρχει ενιαία, διαδραστική ηλεκτρονική πλατφόρμα κοινωνικού τουρισμού όπου ο δικαιούχος να βλέπει σε πραγματικό χρόνο ποια καταλύματα συμμετέχουν, πόσες κλίνες διαθέτουν, σε ποιες περιόδους, και να κάνει ηλεκτρονική κράτηση με καταγραφή όλων των κινήσεων.

Σήμερα υπάρχει Μητρώο Παρόχων και κατάλογος, αλλά η ΔΥΠΑ δεν παρέχει ένα ολοκληρωμένο «σύστημα κρατήσεων κοινωνικού τουρισμού» που να επιτρέπει ουσιαστικό, διαφανή έλεγχο της συμπεριφοράς των καταλυμάτων. Δεν γνωρίζουμε πόσα δωμάτια και σε ποιους μήνες προσφέρονται πραγματικά, πόσα αιτήματα δικαιούχων απορρίπτονται, πόσες παραβάσεις έχουν διαπιστωθεί και σε πόσα καταλύματα επιβλήθηκαν κυρώσεις τα τελευταία χρόνια, ανά Περιφέρεια και κατηγορία παρόχου.

Με άλλα λόγια, η Δ.ΥΠ.Α ζητά από τους δικαιούχους να παλεύουν για μια επιταγή, χωρίς να εξασφαλίζει ότι τα καταλύματα θα διαθέσουν στην πράξη επαρκές απόθεμα κλινών στον κοινωνικό τουρισμό, ούτε να δίνει στη δημοσιότητα τα στοιχεία των ελέγχων και παραβάσεων.

7. Πλατφόρμα που καταρρέει – χρόνιο πρόβλημα, όχι «τεχνική ατυχία»

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται το ίδιο σκηνικό κατά τις αιτήσεις: η πλατφόρμα κοινωνικού τουρισμού δεν αντέχει τον φόρτο. Φέτος, ειδικά καταγράφονται «μπλακ άουτ» και πτώσεις του συστήματος τις τελευταίες ημέρες των αιτήσεων, πολύ αργή λειτουργία του συστήματος με αποτέλεσμα οι πολίτες να μην μπορούν να υποβάλουν αίτηση, να υφίστανται πολύωρες καθυστερήσεις και τελικά η ΔΥΠΑ να αναγκάζεται να ανακοινώνει διαδοχικές παρατάσεις.

Όταν αυτή η εικόνα επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, κάθε χρόνο δεν μιλάμε για «έκτακτο τεχνικό πρόβλημα», αλλά για δομική υποτίμηση της ψηφιακής υποδομής ενός κρίσιμου κοινωνικού προγράμματος. Οι εργαζόμενοι και οι άνεργοι που έχουν πληρώσει εισφορές υπέρ κοινωνικού τουρισμού είναι κάθε χρόνο υποχρεωμένοι να ξενυχτούν μπροστά σε μια πλατφόρμα που «κολλάει», να δοκιμάζουν ξανά και ξανά να μπουν στο σύστημα και να ελπίζουν ότι δεν θα χάσουν την αίτηση επειδή το πληροφοριακό σύστημα της Δ.ΥΠ.Α δεν αντέχει.

Το ερώτημα τίθεται πλέον ανοιχτά: με τη σημερινή της δομή, τις προτεραιότητες και τις υποδομές της, μπορεί η ΔΥΠΑ να σηκώσει αποτελεσματικά τη διαχείριση της κοινωνικής πολιτικής τύπου Εργατικής Εστίας στον τομέα του κοινωνικού τουρισμού;

Τα ευρωπαϊκά παραδείγματα – όπως το ισπανικό IMSERSO – δείχνουν εξειδικευμένους φορείς κοινωνικών υπηρεσιών, με αποκλειστική αποστολή, σοβαρή χρηματοδότηση και ισχυρή διοικητική ικανότητα, όχι πλατφόρμες που καταρρέουν κάθε χρόνο στην πρώτη αιχμή.

Με βάση τα παραπάνω, ο ΠΑΝΣΥΠΟ καλεί την κυβέρνηση και τη διοίκηση της Δ.ΥΠ.Α:

• Να αναμορφώσουν ριζικά τα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να αντανακλούν τη σύνθεση και τις πραγματικές ανάγκες του νοικοκυριού, χωρίς να μεταφέρουν απλώς την αδικία από τις πολύτεκνες οικογένειες στους άγαμους και στα ζευγάρια χωρίς παιδιά.

• Να θεσμοθετήσουν υποχρεωτική μεταφορά των αδιάθετων κονδυλίων και της αξίας των μη ενεργοποιημένων επιταγών σε επόμενα ή συμπληρωματικά προγράμματα κοινωνικού τουρισμού.

• Να καταργήσουν τον χιλιομετρικό αποκλεισμό εντός νομού και να επιδοτήσουν την οδική μετακίνηση (ΚΤΕΛ, ΙΧ), ώστε να καταστούν δυνατές οι κοντινές, φθηνές διακοπές για τα πιο φτωχά νοικοκυριά.

• Να τροποποιήσουν άμεσα το πλαίσιο για τους συνοδούς ΑμεΑ, ώστε ο δικαιούχος με βαριά αναπηρία να έχει δικαίωμα σε επιδοτούμενο συνοδό ανεξάρτητα από την ύπαρξη ενήλικων τέκνων, με βάση την πραγματική ανάγκη που προκύπτει από την πάθηση.

• Να θεσπίσουν υποχρεωτική δέσμευση ελάχιστου ποσοστού κλινών ανά κατάλυμα και ανά περίοδο (ιδίως σε μήνες αιχμής) για κοινωνικό τουρισμό, καθώς και ετήσια δημοσιοποίηση στοιχείων ελέγχων και παραβάσεων παρόχων ανά Περιφέρεια και κατηγορία καταλύματος.

• Να δημιουργήσουν ολοκληρωμένη ηλεκτρονική πλατφόρμα κοινωνικού τουρισμού, μέσω της οποίας θα γίνονται όλες οι κρατήσεις, θα αποτυπώνεται σε πραγματικό χρόνο η διαθεσιμότητα κλινών και θα ασκείται ουσιαστικός, διαφανής έλεγχος στη χρήση των επιταγών.

• Να επανεξετάσουν συνολικά το θεσμικό μοντέλο κοινωνικού τουρισμού, με επιπλέον χρηματοδότηση για 1 εκ. Δικαιούχους κάθε χρονιά, με κατεύθυνση ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό σχήμα τύπου IMSERSO, σταθερούς κανόνες, εγγυημένο αριθμό θέσεων και σαφή προτεραιότητα στη μείωση της «φτώχειας διακοπών» για τον κόσμο της εργασίας, τους ανέργους, τους συνταξιούχους και τα άτομα με αναπηρία.

Ο κοινωνικός τουρισμός είναι υποχρέωση ενός κράτους που θέλει να λέγεται κοινωνικό. Και αυτή η υποχρέωση δεν εξαντλείται σε λίγες επιταγές, προβληματικές πλατφόρμες και εισοδηματικά τρικ, αλλά σε ένα σταθερό, δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα που να εξασφαλίζει ότι οι διακοπές δεν θα είναι προνόμιο για λίγους, αλλά δικαίωμα για όλους