Καρκίνος: Ποια συντηρητικά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο – Τι έδειξε 14ετής μελέτη

Μια μεγάλη γαλλική μελέτη, με παρακολούθηση χιλιάδων ενηλίκων για πολλά χρόνια, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην πρόσληψη συγκεκριμένων συντηρητικών στα τρόφιμα, και την εμφάνιση καρκίνου. Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα πρόσθετα προκαλούν καρκίνο, αλλά εντοπίζουν συσχετίσεις που, σύμφωνα με τους ερευνητές, αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση.

Τι εξέτασε η 14ετής έρευνα

Η έρευνα βασίστηκε στα δεδομένα της γαλλικής μελέτης NutriNet-Santé, η οποία ξεκίνησε το 2009 και συγκεντρώνει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και την υγεία των συμμετεχόντων.

Στη συγκεκριμένη ανάλυση συμμετείχαν περισσότεροι από 105.000 ενήλικες. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της μελέτης ήταν ο τρόπος με τον οποίο καταγράφηκε η διατροφή.

Οι συμμετέχοντες δεν δήλωναν απλώς ότι κατανάλωσαν ψωμί, τυρί, αλλαντικά ή κάποιο άλλο τρόφιμο. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφονταν ακόμη και οι μάρκες των προϊόντων. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές μπορούσαν να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποια πρόσθετα περιείχαν τα τρόφιμα που καταναλώνονταν.

Η ομάδα των ερευνητών χρησιμοποίησε βάσεις δεδομένων για τη σύνθεση των τροφίμων, ενώ πραγματοποίησε και εργαστηριακούς ελέγχους σε προϊόντα που καταναλώνονταν συχνά.

Στη συνέχεια συνέκρινε την πρόσληψη συγκεκριμένων συντηρητικών με τις νέες διαγνώσεις καρκίνου. Η παρακολούθηση των συμμετεχόντων για την αξιολόγηση των περιστατικών καρκίνου είχε μέση διάρκεια περίπου 7,5 χρόνια.

Για να περιοριστεί η επίδραση άλλων παραγόντων, οι ερευνητές έλαβαν υπόψη στοιχεία όπως η ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η φυσική δραστηριότητα, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, το μορφωτικό επίπεδο και η συνολική ποιότητα της διατροφής.

Ποια συντηρητικά παρουσίασαν τις σημαντικότερες συσχετίσεις

Η ανάλυση εξέτασε συνολικά 17 πρόσθετα τροφίμων. Για ορισμένα από αυτά καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Μεταξύ των ουσιών που ξεχώρισαν ήταν το σορβικό κάλιο και τα θειώδη. Η υψηλότερη έκθεση σε αυτά τα πρόσθετα συσχετίστηκε με αυξημένο συνολικό κίνδυνο καρκίνου, ενώ καταγράφηκε επίσης συσχέτιση με τον καρκίνο του μαστού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και το νιτρώδες νάτριο, ένα πρόσθετο που χρησιμοποιείται κυρίως σε ορισμένα επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος. Στα άτομα με υψηλότερη πρόσληψη παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.

Στη μελέτη εξετάστηκαν επίσης το νιτρικό κάλιο, τα οξικά άλατα και το ερυθορβικό νάτριο, για τα οποία οι ερευνητές εντόπισαν πιο περιορισμένες ή μέτριες συσχετίσεις με τον κίνδυνο καρκίνου.

Πρέπει να αποφεύγουμε όλα τα συντηρητικά;

Όχι απαραίτητα. Το βασικό σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η διαφορά ανάμεσα σε συσχέτιση και αιτιότητα.

Η συγκεκριμένη έρευνα είναι παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εντοπίσει ότι δύο παράγοντες εμφανίζονται μαζί συχνότερα, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει ότι ένα συγκεκριμένο συντηρητικό προκαλεί καρκίνο.

Επιπλέον, οι άνθρωποι που καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες συγκεκριμένων πρόσθετων μπορεί να έχουν συνολικά διαφορετικό διατροφικό και τρόπο ζωής προφίλ, παρά τις στατιστικές προσαρμογές που έγιναν από τους ερευνητές.

Δείτε ακόμη:

Απλές ασκήσεις που βοηθούν όσους κάθονται μπροστά στον υπολογιστή πολλές ώρες

Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως «όλα τα συντηρητικά είναι επικίνδυνα» ή ως λόγος πανικού.

Γιατί χρησιμοποιούνται τα συντηρητικά στα τρόφιμα;

Τα συντηρητικά έχουν σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια και τη διατήρηση των τροφίμων. Ανάλογα με την ουσία και το προϊόν, μπορούν να περιορίζουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών, να καθυστερούν την αλλοίωση ή να βοηθούν ένα τρόφιμο να διατηρεί τα χαρακτηριστικά του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι τόσο απλό όσο η επιλογή ανάμεσα σε «τρόφιμα με συντηρητικά» και «τρόφιμα χωρίς συντηρητικά». Σημασία έχουν το είδος του πρόσθετου, η ποσότητα, η συχνότητα κατανάλωσης και κυρίως το συνολικό διατροφικό πρότυπο.

Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινή διατροφή

Δεν χρειάζεται να ελέγχετε εμμονικά κάθε ετικέτα ή να αποκλείσετε όλα τα συσκευασμένα τρόφιμα. Υπάρχουν, όμως, μερικές απλές κινήσεις που μπορούν να περιορίσουν την υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων προϊόντων.

1. Επιλέξτε συχνότερα τρόφιμα με μικρότερο βαθμό επεξεργασίας.

Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί, προϊόντα ολικής άλεσης και άλλες απλές τροφές μπορούν να αποτελούν τη βάση της καθημερινής διατροφής.

2. Κοιτάξτε την ετικέτα όταν αγοράζετε συσκευασμένα προϊόντα.

Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε κάθε πρόσθετο. Μπορείτε, όμως, να συγκρίνετε παρόμοια προϊόντα και να επιλέγετε εκείνα με απλούστερη σύνθεση, όταν αυτό είναι εύκολο.

3. Περιορίστε τη συχνή κατανάλωση ιδιαίτερα επεξεργασμένων τροφίμων.

Η περιστασιακή κατανάλωση ενός σνακ ή ενός έτοιμου προϊόντος δεν καθορίζει από μόνη της την υγεία. Μεγαλύτερη σημασία έχει το τι περιλαμβάνει η διατροφή σας συνολικά και σε βάθος χρόνου.

4. Μαγειρεύετε στο σπίτι όσο μπορείτε.

Ακόμη και απλά γεύματα με λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης ή φρέσκες πηγές πρωτεΐνης μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα.

5. Κάντε μικρές, σταθερές αλλαγές.

Η αντικατάσταση ορισμένων συσκευασμένων σνακ μέσα στην εβδομάδα με φρούτα, ανάλατους ξηρούς καρπούς ή σπιτικές επιλογές είναι μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση από την προσπάθεια να αποκλειστούν όλα τα πρόσθετα.

Η 14ετής ανάλυση της NutriNet-Santé προσθέτει νέα στοιχεία στη συζήτηση για τα συντηρητικά τροφίμων και τον καρκίνο, καθώς εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στην υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων πρόσθετων και σε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου.

Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν αποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα συντηρητικά είναι η αιτία των καρκίνων που καταγράφηκαν. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστεί εάν και με ποιον τρόπο συγκεκριμένα πρόσθετα επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την υγεία.

Για τον καταναλωτή, το πιο πρακτικό μήνυμα δεν είναι ο φόβος για κάθε συστατικό που αναγράφεται στην ετικέτα. Είναι η συνολική ποιότητα της διατροφής: περισσότερα τρόφιμα με μικρότερο βαθμό επεξεργασίας, ποικιλία στις επιλογές και περιορισμός της συστηματικής κατανάλωσης ιδιαίτερα επεξεργασμένων προϊόντων.