Ζάχαρη και Αλτσχάιμερ: Τί αποκαλύπτει νέα έρευνα για τις πρώτες 1.000 ημέρες ζωής

Η διατροφή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με τη μακροχρόνια υγεία του οργανισμού, με όλο και περισσότερες μελέτες να εξετάζουν τον ρόλο της και στην προστασία του εγκεφάλου. Οι διατροφικές συνήθειες δεν φαίνεται, όμως, να έχουν σημασία μόνο στην ενήλικη ζωή. Οι επιστήμονες στρέφουν πλέον την προσοχή τους στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, ακόμη και στην περίοδο που ξεκινά από τη σύλληψη.

Νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Aging, εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην περιορισμένη κατανάλωση ζάχαρης κατά τις πρώτες 1.000 ημέρες ζωής και στη μετέπειτα υγεία του εγκεφάλου.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η έκθεση σε χαμηλότερη πρόσληψη ζάχαρης από την εγκυμοσύνη έως και τα πρώτα χρόνια της παιδικής ηλικίας συνδέεται με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης Αλτσχάιμερ, άνοιας και ορισμένων ψυχικών διαταραχών αρκετές δεκαετίες αργότερα.

Για να μελετήσουν αυτή τη σχέση, οι ερευνητές αξιοποίησαν ένα ιδιαίτερο ιστορικό γεγονός στη μεταπολεμική Βρετανία.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και για αρκετά χρόνια μετά, η ζάχαρη στη Μεγάλη Βρετανία ήταν διαθέσιμη μέσω συστήματος δελτίου. Για τα παιδιά ηλικίας κάτω των δύο ετών, μάλιστα, ο περιορισμός ήταν ιδιαίτερα αυστηρός, με αποτέλεσμα να μην καταναλώνουν ουσιαστικά πρόσθετη ζάχαρη.

Η κατάσταση άλλαξε απότομα τον Σεπτέμβριο του 1953, όταν καταργήθηκε το δελτίο ζάχαρης. Η κατανάλωση αυξήθηκε σημαντικά τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας ένα σπάνιο «φυσικό πείραμα» για τους ερευνητές.

Η μελέτη επικεντρώθηκε σε 60.394 ανθρώπους που γεννήθηκαν από το 1951 έως το 1956 και περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων UK Biobank. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες μπόρεσαν να συγκρίνουν ανθρώπους που γεννήθηκαν λίγο πριν και λίγο μετά την αλλαγή του καθεστώτος, εξετάζοντας κατά πόσο είχαν εκτεθεί σε περιορισμό της ζάχαρης κατά την εγκυμοσύνη και τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Μικρότερος κίνδυνος Αλτσχάιμερ και άνοιας

Τα αποτελέσματα παρουσίασαν αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ των ομάδων.

Σε σύγκριση με τα άτομα που δεν είχαν εκτεθεί στον περιορισμό της ζάχαρης κατά την πρώιμη ζωή, εκείνοι που πέρασαν τις πρώτες 1.000 ημέρες από τη σύλληψη υπό συνθήκες περιορισμένης πρόσληψης εμφάνισαν:

• 46% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ,
• 27% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας ανεξαρτήτως αιτίας,
• 20% χαμηλότερο κίνδυνο αγχώδους διαταραχής,
• 11% χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης.

Η ίδια εικόνα, ωστόσο, δεν προέκυψε για τη νόσο του Πάρκινσον, για την οποία δεν εντοπίστηκε αντίστοιχη στατιστικά σημαντική συσχέτιση.

Τα ευρήματα αυτά δεν αφορούν απλώς τη συχνότητα εμφάνισης συγκεκριμένων παθήσεων. Οι ερευνητές αναζήτησαν παράλληλα ενδείξεις που θα μπορούσαν να δείξουν εάν η πρώιμη διατροφική έκθεση σχετίζεται και με τη διαδικασία γήρανσης του εγκεφάλου.

Τι έδειξαν οι μαγνητικές τομογραφίες του εγκεφάλου

Για τον σκοπό αυτό αναλύθηκαν δεδομένα από μαγνητικές τομογραφίες 9.053 συμμετεχόντων. Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη νευροβιολογική ηλικία του εγκεφάλου.

Δείτε ακόμη:

Ιός του Δυτικού Νείλου: Στο επίκεντρο η Αττική – Έξι θάνατοι τις τελευταίες ημέρες

Ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η γενετική προδιάθεση και το οικογενειακό ιστορικό, οι εγκέφαλοι των ανθρώπων που είχαν βιώσει περιορισμένη πρόσληψη ζάχαρης στα πρώτα στάδια της ζωής τους εμφανίζονταν κατά μέσο όρο περίπου 0,39 χρόνια νεότεροι σε σχέση με τη χρονολογική τους ηλικία.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε μεγαλύτερος όγκος σε περιοχές του εγκεφάλου που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μνήμη και στις γνωστικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων ο ιππόκαμπος και ο θάλαμος.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές:

«Τα ευρήματα αυτού του φυσικού πειράματος υποδηλώνουν ότι ο περιορισμός της ζάχαρης στην πρώιμη ζωή συνδέεται με ηπιότερη νευροβιολογική γήρανση και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και ψυχιατρικών διαταραχών»

Δεν αποδεικνύεται ότι η ζάχαρη είναι η μοναδική αιτία

Παρά τα εντυπωσιακά ποσοστά που καταγράφηκαν, οι συγγραφείς της έρευνας υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως απόδειξη ότι η μειωμένη κατανάλωση ζάχαρης προκαλεί από μόνη της προστασία απέναντι στο Αλτσχάιμερ ή την άνοια.

Πρόκειται για μια παρατηρησιακή ανάλυση που αξιοποιεί ένα ιστορικό φυσικό πείραμα και, επομένως, δεν μπορεί να αποδείξει με βεβαιότητα σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Επιπλέον, οι διατροφικές συνθήκες της δεκαετίας του 1950 διαφέρουν σημαντικά από εκείνες που ισχύουν σήμερα.

Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές επισημαίνουν:

«Τα ευρήματα χρειάζεται να επιβεβαιωθούν σε σύγχρονες πληθυσμιακές ομάδες, με λεπτομερή καταγραφή της διατροφής κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, προτού αξιοποιηθούν για τη διαμόρφωση κλινικών συστάσεων ή πολιτικών δημόσιας υγείας»

Η σημασία της διατροφής από τα πρώτα χρόνια

Η συγκεκριμένη έρευνα προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη συζήτηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο οι συνθήκες της πρώιμης ζωής μπορεί να επηρεάζουν την υγεία πολλές δεκαετίες αργότερα.

Η εγκυμοσύνη, η βρεφική ηλικία και τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης αποτελούν κρίσιμες περιόδους για τη διαμόρφωση του οργανισμού και του εγκεφάλου. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η διατροφή σε αυτό το στάδιο ενδέχεται να έχει μακροχρόνιες επιδράσεις, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ένας μεμονωμένος διατροφικός παράγοντας, όπως η ζάχαρη, καθορίζει μόνος του την πιθανότητα εμφάνισης Αλτσχάιμερ ή άνοιας.

Συνολικά, η μελέτη ενισχύει την επιστημονική υπόθεση ότι η διατροφική κατάσταση κατά την εγκυμοσύνη και τα πρώτα χρόνια της ζωής μπορεί να συνδέεται με τη μελλοντική εγκεφαλική υγεία και τη διαδικασία γήρανσης του εγκεφάλου. Απαιτούνται, ωστόσο, περισσότερες σύγχρονες μελέτες προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα ή διαμορφωθούν συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες.