Γρηγόρης Λαμπράκης: 60 χρόνια από τη δολοφονία του αγωνιστή της Δημοκρατίας και της Ειρήνης

Ένα μήνα μετά την πρώτη Μαραθώνια πορεία Ειρήνης που η κυβέρνηση Καραμανλή την έχει απαγορεύσει και κατά την διάρκειά της ο Λαμπράκης είχε χτυπηθεί από χωροφύλακες και είχε απαχθεί από ασφαλίτες – η επιτροπή για την Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη οργανώνει στη Θεσσαλονίκη εκδήλωση. Ηταν 22 Μάη του 1963.

Ομιλητής ο βουλευτής της Αριστεράς, ο Γρηγόρης Λαμπράκης. Η εκδήλωση έχει οριστεί για τις 7.30 μ.μ. Γύρω από το χώρο της εκδήλωσης η τρομοκρατία ξεπερνά κάθε προηγούμενο. Τραμπούκοι και Αστυνομία προσπαθούν να ματαιώσουν την εκδήλωση.

Ωρα 8.20 μ.μ. Ο Λαμπράκης ξεκινά από το ξενοδοχείο που διαμένει για να φτάσει στο χώρο της εκδήλωσης. Στη διαδρομή, σε μια απόσταση μόλις 80 μέτρων, δέχεται την πρώτη επίθεση από παρακρατικούς. Οι χωροφύλακες απλώς παρακολουθούν…

Ο Βουλευτής  εισέρχεται στο χώρο της εκδήλωσης. Παρακρατικοί και τραμπούκοι λιθοβολούν το χώρο της συγκέντρωσης. Η Αστυνομία παρακολουθεί…

Ο Λαμπράκης διακόπτει την ομιλία του. Καταγγέλλει ευθέως «σχέδιο δολοφονικής απόπειρας» εναντίον του. Καθιστά υπεύθυνη την κυβέρνηση και τις αρχές. Η Αστυνομία απλώς παρακολουθεί…

Ωρα 10.15 μ.μ. Ο Λαμπράκης κατεβαίνει από την αίθουσα της συγκέντρωσης. Η κυκλοφορία στο δρόμο έχει απαγορευτεί. Παντού βρίσκονται ασφαλίτες και χωροφύλακες. Κινείται προς το ξενοδοχείο. Απόσταση 80 μέτρα. Σε απόσταση 8 μέτρων από το βουλευτή ακούγεται το μαρσάρισμα μοτοσικλέτας. Ο οδηγός του τρίκυκλου, με σκεπασμένο τον αριθμό, πέφτει πάνω του. Ο συνεργός του στην καρότσα χτυπά το βουλευτή στο κεφάλι. Τον ρίχνουν στην άσφαλτο. Στο σημείο σχηματίζεται μια λίμνη αίματος ανάμεικτη με εγκεφαλικά υγρά…

Στις 27 Μαΐου 1963 φεύγει από τη ζωή ο Γρηγόρης Λαμπράκης σε ηλικία 51 ετών έπειτα από δολοφονική επίθεση που είχε δεχθεί πέντε ημέρες νωρίτερα. Ο θάνατός του προκάλεσε αγανάκτηση στην κοινή γνώμη, οξύτατη πολιτική κρίση αλλά και διεθνή κατακραυγή.

Την επομένη ένα πλήθος 500.000 ανθρώπων συγκεντρώθηκε στο Α’ Νεκροταφείο για το «ύστατο χαίρε». Η συγκέντρωση όμως μετατράπηκε άμεσα σε διαδήλωση καταδίκης της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Παλατιού.

Και ενώ φυσικοί αυτουργοί της δολοφονίας ήταν ο Σπύρος Γκοτζαμάνης και ο Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, η δικαστική έρευνα που διεξήγαγαν ο εισαγγελέας Παύλος Δελαπόρτας και ο νεαρός ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης έφερε στο φως σχέσεις των αρχών με ένα ακροδεξιό παρακράτος. Ο ανακριτής Σαρτζετάκης απήγγειλε, μάλιστα, κατηγορίες και εναντίον ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής. Οι φυσικοί αυτουργοί καταδικάστηκαν τον Δεκέμβριο του 1966 σε πολυετή φυλάκιση και απελευθερώθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Η δολοφονία Λαμπράκη επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να εγκαταλείπει την πρωθυπουργία και την πολιτική και να αποσύρεται στο Παρίσι, αφού πρώτα διερωτήθηκε «Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;».

Για το ρόλο του κράτους σε ό,τι αφορά εκείνο το περίφημο “ποιος κυβερνά αυτό τον τόπο” που ακολούθησε, στο ερώτημα με ποιου τις πλάτες έδρασε το δολοφονικό παρακράτος με τους εκατοντάδες τραμπούκους του εκείνο το βράδυ, αρκεί τούτο (Παύλος Β.Πετρίδης, “Υπόθεση Λαμπράκη”, εκδόσεις Προσκήνιο):

«Η δολοφονία του Λαμπράκη συνετελέσθη παρόντων

Δείτε ακόμη:

Σκέρτσος κατά ΣΥΡΙΖΑ: Το σταλινικό δόγμα "να λες τη γνώμη σου φτάνει να είναι και σωστή" επιστρέφει το 2023

O πρωθυπουργός Ιωάννης Σαρμάς παρέστη στην έπαρση της σημαίας στην Ακρόπολη

-180 ανδρών και αξιωματικών της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας με επικεφαλής τον επιθεωρητή Χωροφυλακής, στρατηγό Κ. Μήτσου,

-τον διευθυντή της Αστυνομίας Ευθ. Καμουτσή,

-τον υποδιευθυντή Μιχ. Διαμαντόπουλο,

-τον διοικητή Εθνικής Ασφαλείας Κ. Δόλκα και

-τους υπομοιράρχους Εμμ. Καπελώνη και Δ. Κατσούλη.

Εντολή καταδίωξης των εκτελεστών δεν δόθηκε ποτέ. Παρών στην αντισυγκέντρωση της 22ας Μαΐου ήταν και ο πρόεδρος της παρακρατικής οργάνωσης “Σύνδεσμος αγωνιστών και θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορ. Ελλάδος” δωσίλογος Ξεν. Γιοσμάς, στη δικαιοδοσία του οποίου ανήκε η πλειοψηφία των “αντιφρονούντων” τραμπούκων».

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης είχε γεννηθεί στις 3 Απριλίου του 1912 στην Κερασίτσα Αρκαδίας και ήταν γιατρός, αθλητής, πολιτικός, μα πάνω απ’ όλα αγωνιστής της Δημοκρατίας και της Ειρήνης.

Από τα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και αναδείχθηκε δέκα φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ επί 23 χρόνια (1936-1959) κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αγωνίσματος. Παράλληλα, μετά το πέρας των εγκύκλιων σπουδών του μετέβη στην Αθήνα και εισήλθε στην Ιατρική.

Έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής. Το 1943 ίδρυσε την «Ένωση των Ελλήνων Αθλητών» και διοργάνωσε αγώνες, από τα έσοδα των οποίων τροφοδοτούσε τα λαϊκά συσσίτια. Μετά την απελευθέρωση ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική και το 1950 αναγορεύθηκε υφηγητής στην έδρα Μαιευτικής και Γυναικολογίας.

Στις 21 Απριλίου του 1963 η ΕΕΔΥΕ διοργάνωσε Πορεία Ειρήνης από τον Μαραθώνα στην Αθήνα. Η αστυνομία απαγόρευσε την πορεία και συνέλαβε πολλούς από τους διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Λαμπράκης, προστατευόμενος από τη βουλευτική του ασυλία, πραγματοποίησε μόνος την πορεία, κρατώντας ένα μικρό πανό με το σύμβολο της Ειρήνης. Αμέσως μετά συνελήφθη από την αστυνομία.