Έρχονται νέα μέτρα για τη διαχείριση της κρίσης

Στο τραπέζι της κυβέρνησης βρίσκονται μέτρα όπως νέο Fuel Pass και επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος με εισοδηματικά κριτήρια, την ώρα που η εξέλιξη της πολεμικής σύγκρουσης θεωρείται καθοριστική για το αν και πώς θα αξιοποιηθεί το υπερπλεόνασμα του 1 δισ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές των καυσίμων δεν αναμένεται να αποκλιμακωθούν σύντομα, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται λόγω των αλυσιδωτών επιπτώσεων του πολέμου.

Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, σημείωσε ότι η σχετική πρόταση διατυπώνεται από τα κόμματα χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχη κοστολόγηση. Όπως τόνισε, η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει στη μείωση ή κατάργηση 85 άμεσων και έμμεσων φόρων και παραμένει υπέρ της μείωσης της φορολογίας, στο μέτρο που το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά περιθώρια και οι ευρωπαϊκοί περιορισμοί. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι προτεραιότητα δίνεται στη μείωση των άμεσων φόρων, όπως ο φόρος εισοδήματος.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι σε περιόδους έκτακτης κρίσης τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι στοχευμένα, με σεβασμό στα χρήματα των φορολογουμένων. Όπως είπε, η πρώτη δέσμη παρεμβάσεων είχε στόχο να συγκρατήσει τον ρυθμό αύξησης των τιμών στο ξεκίνημα μιας βαθιάς κρίσης, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων ανακοινώσεων, χωρίς όμως να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Ο κ. Μαρινάκης σημείωσε ότι «έχουν ληφθεί κάποια μέτρα, όπως το πλαφόν στα καύσιμα και σε είδη στο σούπερ μάρκετ», ενώ ανέφερε ότι «το οικονομικό επιτελείο αξιολογεί καθημερινά τα δεδομένα σε επικοινωνία με τον πρωθυπουργό και με βάση τις εξελίξεις θα υπάρξει επόμενη παρέμβαση». Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση «δεν θα κάνει ποτέ τίποτα που θα θέσει σε κίνδυνο τα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας».

Μέχρι το τέλος του μήνα αναμένεται να ανακοινωθούν από την κυβέρνηση τα μέτρα ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων για την ακρίβεια που έχει πυροδοτήσει η πολεμική κρίση και η αύξηση των τιμών στα καύσιμα. Με το ράλι στις τιμές ενέργειας να συνεχίζεται και καθώς δεν διαφαίνονται σημάδια εκτόνωσης της κρίσης, η μεγάλη ανησυχία είναι η διάρκειά της.

Με αυτά τα δεδομένα, Μέγαρο Μαξίμου και υπουργείο Οικονομικών βρίσκονται σε ανοιχτή γραμμή και εξετάζονται όλες οι εναλλακτικές, προκειμένου να αποφασιστεί το καταλληλότερο μείγμα μέτρων και ενισχύσεων. Κυβερνητική πηγή επισημαίνει ότι η κυβέρνηση καταρχάς προσανατολίζεται σε στοχευμένα μέτρα και όχι σε οριζόντια. Αναφορά που μάλλον αποκλείει για την ώρα παρέμβαση στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ή στον ΦΠΑ.

Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχει ένας «οδικός χάρτης», με βάση τον οποίο ανακοινώνονται τα μέτρα. Η πρώτη παρέμβαση, αυτή με την επιβολή πλαφόν σε καύσιμα και τιμές βασικών αγαθών, αφορούσε την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας, προκειμένου να μην αξιοποιηθεί η συγκυρία από επιτήδειους, που θα προχωρούσαν σε υπέρογκες αυξήσεις. Τώρα, η επεξεργασία που γίνεται για τα επόμενα μέτρα που θα ανακοινωθούν, αφορά κάποιας μορφής ενισχύσεις, με προτεραιότητα τους πλέον αδύναμους. «Τα περιθώρια της οικονομίας είναι γνωστά» αναφέρει η ίδια κυβερνητική πηγή, παραπέμποντας στο υπερπλεόνασμα του 1 δισ. ευρώ.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μετά τη σύνοδο κορυφής της Ευρωζώνης, υπογράμησε σε ανάρτησή του χθες ότι «ο αντίκτυπος του πολέμου στη Μέση Ανατολή στους πολίτες και την οικονομία αποτελεί τη βασική μας προτεραιότητα», ενώ πρόσθεσε ότι η Ευρώπη σχεδιάζει να δώσει απαντήσεις σε τρία επίπεδα: κόστος ενέργειας, επενδύσεις και ψηφιοποίηση της οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, τα επόμενα βήματα της κυβέρνησης σχεδιάζονται ως εξής:

από τώρα ως το Πάσχα:

• Fuel Pass με εισοδηματικά κριτήρια,

• εθνικό πακέτο για το ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία,

• μέτρα για την ακτοπλοΐα

• επιδοτήσεις αγροτικών εφοδίων και λιπασμάτων

Απρίλιος – Μάιος:

• επιδοτήσεις λογαριασμών ρεύματος Power Pass για νοικοκυριά και επιδοτήσεις ενεργοβόρων επιχειρήσεων (αναμένοντας και την εργαλειοθήκη της Κομισιόν),

• Market Pass (υπό όρους),

• μείωση Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης σε ενέργεια (αναμένοντας ρήτρα διαφυγής).

από Ιούνιο και μετά:

• φορολογία ρεύματος,

• διαρθρωτικές αλλαγές αγοράς στην Ενέργεια,

• Ευρωπαϊκές αποφάσεις για την τιμολόγηση του άνθρακα (ETS)

Ειδικότερα εξετάζονται:

• Μέτρα για τα νοικοκυριά:

στα καύσιμα: το πρώτο και πιο ώριμο μέτρο είναι η επιδότηση αγοράς καυσίμων, με τη μορφή Fuel Pass, στοχευμένη βάσει εισοδηματικών και κοινωνικών κριτηρίων όπως το 2022.

στο ρεύμα: Power Pass για μέρος της κατανάλωσης. Η επιδότηση λογαριασμών ρεύματος βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά μόνο για ένα τμήμα της οικιακής κατανάλωσης. Ο λόγος είναι ότι οι ακριβείς όροι και τα κριτήρια συνδέονται με τις κατευθύνσεις που θα δώσει η Κομισιόν, η οποία κλήθηκε να παρουσιάσει «στοχευμένα μέτρα για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας», σύμφωνα με το επίσημο κείμενο της δήλωσης της Συνόδου Κορυφής.

Πρακτικά, το Power Pass αναμένεται μετά τις αποφάσεις Κομισιόν — ενδεχομένως εντός Απριλίου.

στα τρόφιμα: στο υπουργείο Οικονομικών επίσημα λένε ότι η επιταγή ακρίβειας (Market Pass) «δεν είναι της ώρας» -ακόμη τουλάχιστον. Ωστόσο οι εξελίξεις μπορεί να προλάβουν τις αποφάσεις: αν οι τιμές κατά την πασχαλινή αγορά επιδεινωθούν, η απόφαση μπορεί να επιταχυνθεί.

Το μέτρο παραμένει σε «αναμονή» — ως εφεδρεία δεύτερης γραμμής.​

Δείτε ακόμη:

Πρόστιμο 1.000 ευρώ στα Lidl

ΜΙΔΑ: Ξεκινά το νέο Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων της ΑΑΔΕ - Τι αλλάζει

• Εθνικά μέτρα για παραγωγή και επιχειρήσεις

Αγρότες: ήδη έχει αποφασιστεί η πλήρης επιστροφή ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο. Στο επόμενο βήμα εξετάζονται επιδοτήσεις σε λιπάσματα και αγροτικά εφόδια — κρίσιμες για τις καλλιέργειες από τον Απρίλιο — καθώς και μειώσεις ρεύματος για ενργοβόρες χρήσεις στο πλαίσιο των γενικότερων ενεργειακών αποφάσεων.

Μεταφορές και ντίζελ: ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση στο πετρέλαιο κίνησης (ΕΦΚ 41 λεπτά/λίτρο), που διαχέεται στο κόστος μεταφοράς και ανεβάζει τελικές τιμές σε ολόκληρη την αγορά — από το αρτοποιείο έως το σούπερ μάρκετ. Παρεμβάσεις για βιοτεχνίες και ενεργοβόρες μικρές επιχειρήσεις εξετάζονται στο πλαίσιο του ίδιου πακέτου.

Βιομηχανία: αναμένεται ειδικό «πακέτο» στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου. Για τη βιομηχανία —όπου οι αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ είναι καθοριστικές — η κυβέρνηση δεν θα περιμένει. Από το καλοκαίρι έχει προαναγγείλει (αλλά οι εξελίξεις επισπεύδουν) ειδικό εθνικό «πακέτο» για το ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία που αναμένεται να παρουσιαστεί στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου, όπως είχε προαναγγείλει ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

• Επόμενη φάση: μείωση ΕΦΚ με «ρήτρα διαφυγής»

Η μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στην ενέργεια αποτελεί το πιο δημοσιονομικά «βαρύ» εθνικό μέτρο και τοποθετείται σε επόμενη φάση. Η Ελλάδα ζητά ρήτρα διαφυγής (escape clause) για να δικαιολογηθεί το κόστος, αναμένοντας ευρωπαϊκή κάλυψη.

Νέα μέτρα στο τραπέζι για καύσιμα και ακρίβεια, λέει ο Θεοδωρικάκος

Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, περιέγραψε την τρέχουσα οικονομική και γεωπολιτική κατάσταση μιλώντας το πρωί της Παρασκευής (20/03) στην τηλεόραση του OPEN.

Όπως ανέφερε, η κρίση στη Μέση Ανατολή είναι η «χειρότερη και δυσκολότερη» που έχει κληθεί να διαχειριστεί η χώρα τα τελευταία επτά χρόνια, υπογραμμίζοντας ότι είναι ακόμη πιο επικίνδυνη και από την περίοδο της πανδημίας, καθώς συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της ενεργειακής επάρκειας.

Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρικάκο, ο κίνδυνος εκτίναξης των τιμών παραμένει υψηλός λόγω των καταστροφών σε ενεργειακές υποδομές (φυσικό αέριο και πετρέλαιο), γεγονός που δημιουργεί ισχυρότατες πληθωριστικές πιέσεις παγκοσμίως.

«Ακόμα και αν ο πόλεμος τελειώσει γρήγορα, το πρόβλημα θα είναι σοβαρό αν έχουν καταστραφεί πηγές παραγωγής», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Πλαφόν στο κέρδος και «μπλόκο» στην αισχροκέρδεια

Απαντώντας στην ανάγκη προστασίας των καταναλωτών, ο Υπουργός αναφέρθηκε στην ενεργοποίηση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου που επιβάλλει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Το μέτρο αφορά:

• Τα καύσιμα (κυρίως το Diesel και τη βενζίνη 95 οκτανίων).
• 63 κατηγορίες βασικών προϊόντων στα σούπερ μάρκετ.

Ο κανόνας είναι σαφής: κανένας επιχειρηματίας δεν μπορεί να έχει περιθώριο κέρδους ανά κωδικό προϊόντος μεγαλύτερο από αυτό που είχε κατά μέσο όρο το 2025. Ο κ. Θεοδωρικάκος κάλεσε τον επιχειρηματικό κόσμο «να βάλει πλάτη», προειδοποιώντας ότι η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας Καταναλωτή θα επιβάλλει πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα 5 εκατομμύρια ευρώ.

Σενάρια για ΕΦΚ και επιδότηση στην αντλία

Σχετικά με το φλέγον ζήτημα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ), ο Υπουργός αποκάλυψε ότι η κυβέρνηση έχει προετοιμάσει πλήρη και ορθολογικά τεκμηριωμένα σενάρια παρέμβασης, ενώ παράλληλα δίνει μάχη στην Ευρώπη. Είναι δεδομένο πως θα χρειαστούν και νέα μέτρα, τα οποία η κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζονται για το πότε και το πώς θα εφαρμοστούν, αλλά αυτό θα γίνει με μεγάλη σύνεση και σχεδιασμό.

«Είναι μία πιθανότητα να ασχοληθείς με τη φορολογία, είναι μία άλλη να ασχοληθείς με την επιδότηση της βενζίνης στην αντλία», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο Πρωθυπουργός δίνει μάχη σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη δημοσιονομική ευελιξία που απαιτείται.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο diesel, καθώς η συγκράτηση της τιμής του θεωρείται κρίσιμη για να «φρενάρουν» οι αυξήσεις σε όλη την αλυσίδα της αγοράς λόγω του κόστους μεταφοράς.

Αυστηροί έλεγχοι και κοινωνική συνεννόηση

Ο κ. Θεοδωρικάκος ξεκαθάρισε ότι οι έλεγχοι έχουν ήδη ξεκινήσει, με ορισμένα πρατήρια να έχουν ήδη δεχθεί πρόστιμα για υπερβάσεις στο κέρδος τους που ξεπερνούσαν τα 12 λεπτά ανά λίτρο.

Κλείνοντας, ο Υπουργός απηύθυνε έκκληση για ενότητα και σύγκλιση των πολιτικών δυνάμεων, χαιρετίζοντας τη στάση του ΠΑΣΟΚ που υπερψήφισε τα μέτρα για το πλαφόν.

«Όταν βρίσκεσαι μπροστά σε μεγάλες κρίσεις, είναι αναγκαίο να συνεννοείσαι και να διαμορφώνεις όρους ενότητας της κοινωνίας», κατέληξε.