ΕΦΚΑ: Τι συντάξεις «χτίζουν» οι ασφαλιστικές κατηγορίες – Παγίδες και.. καμπανάκια

Εκείνοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο συντάξεων που δεν υπερβαίνουν καν το όριο των 1.000 ευρώ μηνιαίως και το ασφαλιστικό σύστημα με τη βιωσιμότητά του μακροπρόθεσμα.

Αυτό είναι το… καμπανάκι που χτυπά στα δυο συμβαλλόμενα μέρη η προτίμηση των αυτοαπασχολούμενων και ελευθέρων επαγγελματικών στις χαμηλές ασφαλιστικές κατηγορίες του e-ΕΦΚΑ.

Αυτή τη στιγμή όπως προκύπτει από τα  επίσημα στοιχεία σχεδόν εννέα στους δέκα επαγγελματίες που υπάγονται στις έξι βασικές κλίμακες, καταβάλλουν τις δύο χαμηλότερες δυνατές εισφορές.

Ειδικότερα περισσότεροι από 650.000 ασφαλισμένοι έχουν ενταχθεί στην πρώτη κατηγορία ασφάλισης και  περίπου 163.500 στη δεύτερη με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά το ανταποδοτικό σκέλος της μελλοντικής τους σύνταξης.

Για πολλούς, η επιλογή της ασφαλιστικής κατηγορίας παραμένει μια κρίσιμη απόφαση καθώς οι χαμηλές εισφορές σήμερα σημαίνουν λιγότερη άμεση επιβάρυνση, αλλά ενέχουν τον κίνδυνο χαμηλότερων συντάξιμων αποδοχών στο μέλλον.

Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία από το 2020 και μετά, οι μη μισθωτοί δεν ασφαλίζονται με βάση το εισόδημά τους, αλλά επιλέγουν ελεύθερα μία από τις έξι ασφαλιστικές κατηγορίες, πληρώνοντας σταθερές μηνιαίες εισφορές. Η επιλογή αυτή, όταν γίνεται συστηματικά σε βάθος χρόνου, αποτυπώνεται άμεσα στο τελικό ποσό της κύριας σύνταξης.

Ο συνταξιοδοτικός χάρτης ανά ασφαλιστική κατηγορία

Σύμφωνα με ενδεικτικούς υπολογισμούς, για ασφαλισμένο που συμπληρώνει 40 έτη ασφάλισης και παραμένει σταθερά στην ίδια κατηγορία, οι συντάξεις διαμορφώνονται ως εξής:

1η ασφαλιστική κατηγορία: Η χαμηλότερη εισφορά οδηγεί σε σύνταξη περίπου 890 ευρώ μηνιαίως.

2η κατηγορία: Η σύνταξη αυξάνεται και διαμορφώνεται κοντά στα 978 ευρώ.

3η κατηγορία: Προσφέρει σύνταξη της τάξης των 1.120 – 1.130 ευρώ, αποτελώντας μια ενδιάμεση επιλογή για πολλούς επαγγελματίες.

4η κατηγορία: Με υψηλότερες εισφορές, η σύνταξη φτάνει περίπου τα 1.300 ευρώ.

5η κατηγορία: Η μηνιαία σύνταξη διαμορφώνεται κοντά στα 1.500 ευρώ.

Δείτε ακόμη:

Επαγγελματική ασφάλιση: Φόρος έως 10% σε εφάπαξ και συντάξεις

6η κατηγορία: Η ανώτερη ασφαλιστική κατηγορία οδηγεί σε σύνταξη που μπορεί να αγγίξει τα 1.890 – 1.900 ευρώ.

Στην πράξη, τα τελικά ποσά μπορεί να διαφοροποιηθούν ανάλογα με τα πραγματικά έτη ασφάλισης, τυχόν αλλαγές κατηγορίας μέσα στον χρόνο και την αξιοποίηση πλασματικών ετών.

Σημαντικό είναι επίσης ότι η σύνταξη των ελευθέρων επαγγελματιών δεν υπολογίζεται μόνο με βάση τις εισφορές των τελευταίων ετών, αλλά στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά. Αυτό σημαίνει ότι οι επιλογές ασφαλιστικής κατηγορίας σε όλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από μια «αύξηση εισφορών» λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση

Η στρατηγική της τελευταίας πενταετίας και οι προϋποθέσεις

Πολλοί επαγγελματίες θεωρούν πως η μετάβαση σε μια υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία λίγο πριν τη συνταξιοδότηση (π.χ. την τελευταία πενταετία) αρκεί για να διασώσει το τελικό ποσό. Πράγματι, η κίνηση αυτή μπορεί να βελτιώσει το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης, όμως το τελικό οικονομικό όφελος δεν είναι ενιαίο για όλους ούτε καθορίζεται αποκλειστικά από τα τελευταία χρόνια του εργασιακού βίου.

Ο μαθηματικός τύπος του e-ΕΦΚΑ λαμβάνει υπόψη πληθώρα παραμέτρων, όπως:

το σύνολο των ετών ασφάλισης,

τις καταβληθείσες εισφορές,

τις ασφαλιστέες αποδοχές από το 2002 και έπειτα,

τις πιθανές οφειλές, αλλά και

την αναγνώριση πλασματικών ετών.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης συνιστούν εξατομικευμένη μελέτη πριν από οποιαδήποτε μεταβολή κλίμακας.