Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης: Μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία
Ενσωματώνει τις αρετές αλλά και τις δυσλειτουργίες της Ε.Ε.
Στις 23 Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε η δεύτερη Ολομέλεια της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης, η πρώτη ουσιαστική και με συμμετοχή πολιτών από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον η εναρκτήρια είχε συμβολικό χαρακτήρα και έλαβε χώρα στις 9 Μαΐου, την Ημέρα της Ευρώπης.
Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης αποτελεί μια προσπάθεια να καλυφθούν θεσμικά κενά και να αποφασιστεί η κατεύθυνση που θα πάρει η Ε.Ε. στο άμεσο μέλλον σε μια σειρά από ζητήματα που καθορίζουν τις ζωές των Ευρωπαίων πολιτών, μέσα από τη διαδικασία της διαβούλευσης. Διαβούλευση μεταξύ των πολιτών, διαβούλευση μεταξύ των πολιτών, των ειδικών, των εθνικών και των ευρωπαϊκών θεσμών και, τελικά, διαβούλευση, συνεννόηση και συμβιβασμοί μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, συνεπώς και των κυβερνήσεων της Ε.Ε., για τις αποφάσεις που θα ληφθούν. Πρόκειται για μία διαδικασία που ξεκίνησε με τον Πρόεδρο της Γαλλίας κ. Μακρόν σε πρωταγωνιστικό ρόλο και οι εργασίες της Διάσκεψης θα ολοκληρωθούν με την παράδοση της τελικής έκθεσης στη γαλλική προεδρία της Ε.Ε., το α’ εξάμηνο του 2022.
Ουσιαστικά το τελικό αποτέλεσμα που θα προκύψει θα αποτυπώσει και το αν θα οδηγηθούμε σε περισσότερη ή λιγότερη Ευρώπη. Αν θα οδηγηθούμε προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την επιτάχυνση των εξελίξεων και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, την οποία σε αυτή τη φάση επιθυμούν κυρίως οι νότιες χώρες της Ε.Ε. για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι γεωπολιτικές προκλήσεις της εποχής μας, ή προς την κατεύθυνση διατήρησης μιας βραδυκίνητης Ένωσης κυρίως διακρατικής συνεργασίας και οικονομικών συμφερόντων, χωρίς ιδιαίτερο ειδικό βάρος στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως επιθυμούν οι βόρειες χώρες της Ε.Ε.
Ανάλογες προσπάθειες είχαν γίνει και στο παρελθόν, άμεσες ή έμμεσες. Η κυριότερη ήταν η Ευρωπαϊκή Συνέλευση του 2002, που οδήγησε στο Ευρωσύνταγμα του 2004, που εγκρίθηκε από τις κυβερνήσεις των 25, τότε, κρατών-μελών και είχε άδοξο τέλος όταν απορρίφθηκε μέσω δημοψηφισμάτων από τη Γαλλία και την Ολλανδία. Η δεύτερη, πιο έμμεση, προσπάθεια των ευρωπαϊκών θεσμών και κυβερνήσεων κατέληξε στη Συνθήκη της Λισαβόνας, το 2009, η οποία μεταρρύθμισε το θεσμικό πλαίσιο ώστε η ψήφος στις ευρωεκλογές να έχει μεγαλύτερη επίδραση στις κατευθύνσεις που παίρνει η Ε.Ε.
Το πείραμα που επιχειρεί η τρέχουσα διαδικασία είναι της ενεργού συμμετοχής των Ευρωπαίων πολιτών στη διαμόρφωση της ατζέντας και της τελικής έκθεσης, βάσει της οποίας θα ληφθούν οι αποφάσεις. Ιδανικά, θα μπορούσε να αποτελέσει και μια ευκαιρία να πάρει ώθηση η διαμόρφωση ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, καθώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων η στάση του κάθε κράτους μέλους απέναντι στις κοινές προκλήσεις διαμορφώνεται βάσει της εθνικής κοινής γνώμης, συνεπώς προκύπτουν αντικρουόμενα συμφέροντα.
Οι πολίτες ήταν έτοιμοι να «κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί»
Οι Ευρωπαίοι πολίτες έδειχναν έτοιμοι για μια τέτοια εξέλιξη. Βάσει ειδικής έρευνας που διενήργησε το Ευρωβαρόμετρο πέρυσι τέτοια εποχή με αντικείμενο τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης, το 92% των Ευρωπαίων πολιτών θεωρούσε ότι η φωνή τους θα έπρεπε να λαμβάνεται περισσότερο υπ’ όψιν σε ζητήματα που αφορούν το μέλλον της Ευρώπης.
Το 89% θεωρούσαν ότι χρειάζεται δουλειά ακόμα για να ενισχυθεί η Δημοκρατία στην Ε.Ε. και ένα άλλο 89% πως χρειάζεται δουλειά για να προστατευθεί η Δημοκρατία στην Ε.Ε. Το 76% θεωρούσαν πως η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης θα έχει θετικό αντίκτυπο για τη Δημοκρατία εντός Ε.Ε.. Το 37% των Ευρωπαίων πολιτών θα προτιμούσαν να συζητήσουν το μέλλον της Ευρώπης με συγγενείς, φίλους και συναδέλφους, το 32% με Ευρωπαίους πολιτικούς, το 29% με τοπικούς πολιτικούς και το 25% με πολίτες από άλλες χώρες της Ε.Ε.
Το 51% των Ευρωπαίων πολιτών υποστήριξαν πως ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στις εργασίες της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης: το 14% θεωρούσαν πως σίγουρα θα συμμετάσχουν και το 37% πιθανώς. Το 51% θεωρούσαν πως θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά πολίτες από όλα τα κοινωνικά στρώματα, το 47% ότι θα πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο οι νέοι, το 42% οι εθνικές κυβερνήσεις, το 40% τεχνοκράτες και η πνευματική ελίτ.
Το βασικό σύνθημα προσέγγισης των πολιτών για να πειστούν να συμμετάσχουν στη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης είναι «κάνε τη φωνή σου να ακουστεί». Δημιουργήθηκε μια κοινή, πολύγλωσση ψηφιακή πλατφόρμα μέσω της οποίας μπορούν να συμμετάσχουν οι πολίτες, συνεισφέροντας τις ιδέες και τις προτάσεις τους, συμμετέχοντας ή και διοργανώνοντας εκδηλώσεις. Από τα εκατοντάδες εκατομμύρια των Ευρωπαίων πολιτών μέχρι στιγμής έχουν συμμετάσχει στην πλατφόρμα 32.534. Έχουν κατατεθεί 8.892 ιδέες και έχουν συμμετάσχει 151.216 άτομα σε 3.315 εκδηλώσεις. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για χαμηλή συμμετοχή.
Υπάρχουν άλλα στοιχεία της έρευνας του Ευρωβαρόμετρου που μπορούν να αιτιολογήσουν τη μειωμένη συμμετοχή. Το 50% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θα ήταν πιο πιθανό να συμμετάσχουν αν ήταν πεπεισμένοι ότι η συμμετοχή τους θα είχε πραγματικό αντίκτυπο. Το 32% αν εκπροσωπούνταν όλα τα μέρη της κοινωνίας. Το 42% θεωρούσαν ότι η Διάσκεψη δεν θα έχει πραγματικό αντίκτυπο, έναντι 43% που θεωρούσαν ότι θα έχει. Οι διαφωνίες που υπήρξαν μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών για το δεσμευτικό ή μη των αποφάσεων της Διάσκεψης (αποφασίστηκε να μην είναι δεσμευτικές) ή η άρνηση 12 κρατών μελών να συναινέσουν στην αλλαγή των Συνθηκών της Ε.Ε. αναλόγως των αποφάσεων της Διάσκεψης, σίγουρα δεν βοήθησαν στο να ενεργοποιηθούν περισσότεροι πολίτες.
Ενδεικτική είναι η δήλωση του Συμπροέδρου της Διάσκεψης, εκπροσωπώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Γκι Φερχόφσταντ, μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης Ολομέλειας: «Ο ενθουσιασμός στις ομάδες πολιτών είναι μεγάλος, οι προσδοκίες είναι υψηλές, η διαδικασία που ακολουθούμε αποδίδει καρπούς. Επόμενο βήμα είναι η ολομέλεια να βρει απαντήσεις στα ζητήματα που τέθηκαν, να διαμορφώσει ένα κοινό όραμα για το μέλλον της Ευρώπης και να θέσει συγκεκριμένους στόχους όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα μεταρρυθμίσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πολιτικοί ηγέτες της Ε.Ε. οφείλουν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων».
Ζώντας στην Ε.Ε.
Από εκεί και πέρα, έχουν συνέλθει και συνεχίζουν τις εργασίες τους οι τέσσερις ομάδες εργασίας, αποτελούμενες από 200 Ευρωπαίους πολίτες η κάθε μία. Οι ομάδες αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία της ΕΕ: γεωγραφική προέλευση (ιθαγένεια, αστικό/αγροτικό περιβάλλον), φύλο, ηλικία, κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, επίπεδο εκπαίδευσης, ενώ το 1/3 εξ αυτών είναι ηλικίας 16-25 ετών). Είκοσι εκπρόσωποι από κάθε ομάδα συνθέτουν την ομάδα των 80 Ευρωπαίων πολιτών που συμμετέχουν στις Ολομέλειες της Διάσκεψης.
Στις 17 Οκτωβρίου το πρώτο από τα τέσσερα πάνελ πολιτών ολοκλήρωσε τις πρώτες του συνεδριάσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. Από τις οκτώ προτεινόμενες θεματικές ενότητες που είχε αρχικά, αποφάσισε να επικεντρωθεί, επεξεργαστεί και να καταθέσει προτάσεις για τις πέντε: Δουλεύοντας στην Ε.Ε. (εργασιακός τομέας), η Οικονομία για το Μέλλον (οικονομικός τομέας), Δίκαιη Κοινωνία (τομέας Δικαιοσύνης), Μαθαίνοντας στην Ε.Ε. (τομέας εκπαίδευσης), Ηθικά και Κοινωνικά (τομέας ψηφιακού μετασχηματισμού). Εκτός έμειναν οι τομείς της νεολαίας, του αθλητισμού και του πολιτισμού.
Καθίσταται σαφές πως πρόκειται για μία πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία, που ενσωματώνει τις αρετές αλλά και τις δυσλειτουργίες της Ε.Ε. Δεν είναι τέλεια, έχει αρκετές αδυναμίες και διαδικασίες που θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα. Όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρ’ όλ’ αυτά και ακριβώς λόγω της διαδικασίας διαβουλεύσεων που ξεκίνησε από τη δημιουργία της Ένωσης μεταξύ κρατών που (μέχρι τότε πολεμούσαν μεταξύ τους ανά τους αιώνες αλλά) εξαρτιούνται το ένα από το άλλο και κατά περιπτώσεις έχουν κοινά ή ανταγωνιστικά συμφέροντα, η Ε.Ε. παραμένει, σε επίπεδο συνθηκών και ελευθεριών που προσφέρει, το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζει και να εργάζεται κανείς.
Νίκος Χ. Παγώνης
Γραμματέας Ειδικών Κομματικών Οργανώσεων Νέας Δημοκρατίας
Προτεινόμενα άρθρα
22.05.2026 | 14:48
Σχετικά άρθρα
19.10.2021 | 13:25
