Ανακαίνιση Κατοικίας: Στο ΦΕΚ οι όροι και οι προύποθέσεις

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ η απόφαση σχετικά με τους όρους, τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία υλοποίησης της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας».

Η απόφαση καθορίζει τους όρους εφαρμογής της νέας δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας», η οποία χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και αποσκοπεί στην ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών, με στόχο την αύξηση της διαθέσιμης στεγαστικής προσφοράς και τη μείωση του στεγαστικού κόστους.

1. Ποιες κατοικίες εντάσσονται

Η δράση αφορά δύο κατηγορίες:

– Κλειστές κατοικίες που παρέμεναν ουσιαστικά αχρησιμοποίητες τα έτη 2024-2025 και θα διατεθούν μετά την ανακαίνιση είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.

– Ανοικτές κατοικίες που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και χρειάζονται ανακαίνιση.

2. Δικαιούχοι

Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια. Τα ανώτατα εισοδήματα κυμαίνονται:

– από 18.000 € έως 35.000 € για την Κατηγορία Ι,

– και από 25.000 € έως 45.000 € για την Κατηγορία ΙΙ, με προσαυξήσεις ανάλογα με τα παιδιά.

3. Ποσοστά επιχορήγησης

– 80% για την Εισοδηματική Κατηγορία Ι.

– 70% για την Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ.

Υπάρχει επιπλέον προσαύξηση 5% για:

– ορεινές ή νησιωτικές περιοχές,

– μονογονεϊκές, τρίτεκνες ή πολύτεκνες οικογένειες,

– ΑμεΑ.

Το τελικό ποσοστό μπορεί να φτάσει:

– έως 95% για την Κατηγορία Ι,

– έως 85% για την Κατηγορία ΙΙ.

4. Ύψος επιδότησης

Η επιδότηση ανέρχεται έως:

– 300 €/τ.μ.

– και έως 36.000 € ανά κατοικία (για κατοικία 120 τ.μ.).

Επιπλέον καλύπτονται έως 2.500 € για:

– μηχανικούς,

– ΠΕΑ,

– Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου,

– άδειες,

– ελέγχους ολοκλήρωσης.

5. Βασικές προϋποθέσεις κατοικίας

Η κατοικία πρέπει:

– να έχει οικοδομική άδεια έως 31/12/1990,

– να είναι έως 120 τ.μ. (150 τ.μ. για τρίτεκνους/πολύτεκνους υπό όρους),

– να βρίσκεται σε ενεργειακή κατηγορία έως Γ,

– να μην έχει ενταχθεί σε αντίστοιχο πρόγραμμα μετά την 1.1.2020,

– να μην είναι καταχωρημένη σε βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb).

6. Υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση

Οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης:

– πρέπει να αναβαθμίζουν το ακίνητο τουλάχιστον κατά μία ενεργειακή κατηγορία,

– και να αντιστοιχούν στο 20%-40% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου.

7. Υποχρεώσεις μετά την επιδότηση

Για 5 χρόνια:

– οι ανοικτές κατοικίες πρέπει να παραμείνουν σε ιδιοκατοίκηση,

– οι κλειστές κατοικίες πρέπει να χρησιμοποιούνται είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.

Απαγορεύεται:

– η βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb),

– η επαγγελματική χρήση,

– η υπεκμίσθωση.

Μεταβίβαση του ακινήτου εντός της πενταετίας συνεπάγεται επιστροφή της επιχορήγησης.

Αναλυτικά η απόφαση:

Άρθρο 1

Αντικείμενο της ΚΥΑ και ορισμοί

1. Η παρούσα ρυθμίζει τους ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις, καθώς και τη διαδικασία υλοποίησης της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας”» (εφεξής δράση) η οποία υπό τον τίτλο «Ανακαίνιση ιδιωτικών ακινήτων με ήπια ενεργειακή αναβάθμιση» εντάσσεται:

α) Στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» (ΠΕΚΑ) 2021-2027 και εμπίπτει εν μέρει στον Ειδικό Στόχο 2.1 «Προώθηση μέτρων ενεργειακής απόδοσης και μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου» της Προτεραιότητας 01 και στο σύνολο του Ειδικού Στόχου 2.11 «Προώθηση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση» της Προτεραιότητας 11.

β) Στα 13 Περιφερειακά Προγράμματα και εμπίπτει εν μέρει ή στο σύνολο του Ειδικού Στόχου 2.11 «Προώθηση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση».

2. Αρμόδιοι φορείς για την διαχείριση και υλοποίηση της δράσης ορίζονται: α)Η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» 2021-2027 (εφεξής ΕΥΔ ΠΕΚΑ 2021-2027) του άρθρου 7 παρ. 1 περ. δ του ν. 4914/2022 (Α’ 61), η οποία διαχειρίζεται τους πόρους του οικείου Προγράμματος και στην οποία εκχωρούνται πόροι από τα δεκατρία (13) Περιφερειακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ, λειτουργώντας για τα τελευταία ως Ενδιάμεσος Φορέας, σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 4914/2022.

β) Οι Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης των Περιφερειακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ (εφεξής ΠεΠ) που εκχωρούν πόρους προς στην ΕΥΔ ΠΕΚΑ 2021-2027.

γ)Ως Δικαιούχοι της παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 4914/2022, όπως ισχύει, ορίζονται:

i) το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (εφεξής ΤΕΕ), το οποίο ενεργεί αποκλειστικά ως φορέας υλοποίησης της δράσης και

ii) η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ΑΕ (εφεξής ΕΑΤ), η οποία προβαίνει σε εκτέλεση πληρωμών στο πλαίσιο της δράσης.

Οι Δικαιούχοι είναι υπεύθυνοι σύμφωνα με το άρθρο 48 του ν. 4914/2022 ανάλογα με τα καθήκοντα εκάστου, όπως αυτά προσδιορίζονται ανωτέρω στην παρ. 2 περ. γ της παρούσας, ο μεν πρώτος είναι αρμόδιος για την ορθή και πλήρη υλοποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και εν γένει για την υλοποίηση της δράσης, η δε δεύτερη είναι αρμόδια για την εκτέλεση πληρωμών στο πλαίσιο της δράσης μετά από αξιολόγηση του ΤΕΕ, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην παρούσα, τους όρους της Πρόσκλησης, την Απόφαση Ένταξης, τον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.

3. Ως «Ωφελούμενοι» της δράσης ορίζονται τα φυσικά πρόσωπα, που πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 4, υποβάλλουν αίτηση, υπάγονται στη δράση και είναι οι τελικοί αποδέκτες των κινήτρων.

4. Ως «Ανοικτή κατοικία» για τις ανάγκες της δράσης ορίζεται ένα ακίνητο με χρήση κατοικίας, που χρησιμοποιείται, ήδη, ως κύρια κατοικία από τον δυνητικό ωφελούμενο σύμφωνα με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του για το φορολογικό έτος 2025 και εφεξής.

5. Ως «Κλειστή Κατοικία» για τις ανάγκες της παρούσας Δράσης νοείται η κατοικία για την οποία τεκμηριώνεται η μη χρήση κατά τα έτη 2024 και 2025 και έως την ημερομηνία έκδοσης της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, σύμφωνα με τα στοιχεία ηλεκτροδότησης του ακινήτου, όπως αυτά τηρούνται στο πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ, καθώς και σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δηλωθεί στο έντυπο Ε2 για το φορολογικό έτος 2025:

Συγκεκριμένα, ως προς τα στοιχεία ηλεκτροδότησης, θα πρέπει να πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

i) Η κατοικία να παραμένει αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενη κατά την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας κατόπιν αιτήματος διακοπής ηλεκτροδότησης, που πρέπει να έχει υποβληθεί από τον συμβεβλημένο χρήστη μέσω του οικείου προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας πριν από την 1/1/2024 ή

ii) για κατοικίες που είναι ουσιαστικά κενές χρήσεων – μη χρησιμοποιούμενες, αλλά οι ιδιοκτήτες τους δεν έχουν προβεί σε αίτηση διακοπής ή διακοπή ηλεκτροδότησης ως την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης επιλεξιμότητας, να έχει καταγραφεί κατανάλωση μικρότερη των 50 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025 (όριο κατανάλωσης, που αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του ενός τοις εκατό (1%) της μέσης ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατοικιών στην Ελλάδα για τα έτη αυτά), βάσει των διαθέσιμων καταμετρήσεων του ΔΕΔΔΗΕ για το εν λόγω χρονικό διάστημα. Επιπλέον, για το χρονικό διάστημα από την 1.1.2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, η καταγεγραμμένη κατανάλωση, βάσει των διαθέσιμων μετρητικών δεδομένων του ΔΕΔΔΗΕ, δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το ανωτέρω όριο, αναγόμενο αναλογικά στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα.

Σε περίπτωση, που οι διαθέσιμες ενδείξεις του μετρητή της παροχής καλύπτουν χρονικά διαστήματα, που εκτείνονται πέραν των ορίων των ετών 2024 και 2025, ο έλεγχος του ορίου κατανάλωσης διενεργείται με αναγωγή της καταγραφείσας κατανάλωσης στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα, κατ’ αναλογία των ημερών, που εμπίπτουν εντός των ετών αυτών.

Σε περίπτωση που δεν υφίστανται διαθέσιμα μετρητικά δεδομένα στον ΔΕΔΔΗΕ που να καλύπτουν πλήρως το χρονικό διάστημα των ετών 2024 και 2025, η επιλεξιμότητα της κατοικίας τεκμηριώνεται κατόπιν λήψης έκτακτης ένδειξης του μετρητή από τον ΔΕΔΔΗΕ, σύμφωνα με τη διαδικασία που εφαρμόζει ο Διαχειριστής, στο πλαίσιο αιτήματος του ωφελούμενου για έκτακτη λήψη ένδειξης. Στην περίπτωση αυτή, κι αφού ολοκληρωθεί η έκτακτη λήψη ένδειξης, ο ωφελούμενος υποχρεούται να παράσχει πρόσβαση στον ΔΕΔΔΗΕ προκειμένου ο τελευταίος να εγκαταστήσει «έξυπνο μετρητή» στην παροχή, εντός εξαμήνου από την έκδοση της βεβαίωσης επιλεξιμότητας. Ο τρόπος ελέγχου εκπλήρωσης της εν λόγω απαίτησης θα εξειδικευτεί στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.

Εφόσον το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η κατοικία δεν ηλεκτροδοτείται, κατόπιν αιτήματος διακοπής σύμφωνα με την περ. i), δεν καλύπτει το σύνολο της περιόδου από 1.1.2024 έως και την ημερομηνία έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας, το κριτήριο της περ. ii) εφαρμόζεται συμπληρωματικά και αναλογικά για το χρονικό διάστημα εντός της ίδιας περιόδου κατά το οποίο η κατοικία παρέμενε ηλεκτροδοτούμενη.

Δεν θεωρείται επιλέξιμη ως «Κλειστή Κατοικία» κατοικία για την οποία καταγράφεται κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μετά τη διακοπή ηλεκτροδότησης, σύμφωνα με τα ανωτέρω, η οποία δεν δικαιολογείται από υποβολή νέου αιτήματος εκπροσώπησης της παροχής από προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας.

Ως προς τα στοιχεία, που έχουν δηλωθεί από τον αιτούντα στο έντυπο Ε2 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματός του, η κατοικία θα πρέπει να έχει δηλωθεί ως «κενή» για το σύνολο των μηνών του φορολογικού έτους 2025 ή για όσους μήνες εντός του έτους αυτού ο αιτών κατείχε εμπράγματο δικαίωμα επί αυτής σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 α) του άρθρου 3 της παρούσας.

6. Ως «ολοκλήρωση έργου» νοείται η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της επένδυσης, η έκδοση Β’ Π.Ε.Α., η διενέργεια ελέγχου από Ελεγκτή Δόμησης, η ολοκλήρωση των απαιτούμενων ελέγχων και η οριστική εκταμίευση της επιχορήγησης.

Άρθρο 2

Στόχος και αντικείμενο της δράσης

1. Στόχος της δράσης είναι η επιχορήγηση νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατάλληλων και ποιοτικών κατοικιών προς ιδιοκατοίκηση ή εκμίσθωση, η οποία θα συνδράμει στην αποκλιμάκωση της ραγδαίας αύξησης του κόστους στέγασης και συντήρησης της κατοικίας κατά τα τελευταία έτη. Η δράση συμβάλλει ιδίως στην επαναφορά ανενεργού στεγαστικού αποθέματος στη μίσθωση κύριας κατοικίας και στην αντιμετώπιση του στεγαστικού αποκλεισμού ευάλωτων και μεσαίων νοικοκυριών.

2. Αντικείμενο της δράσης είναι η παροχή επιχορήγησης προς τους ωφελούμενους, που ανήκουν στις παρακάτω οριζόμενες εισοδηματικές κατηγορίες για την ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών. Στη δράση θα εντάσσονται δύο κατηγορίες κατοικιών:

α) Κλειστές, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 1 της παρούσας, κατοικίες, οι οποίες μετά την επιχορήγηση θα ιδιοκατοικηθούν από τον ωφελούμενο – λήπτη της επιχορήγησης ή θα εκμισθωθούν αποκλειστικά για χρήση ως κύρια κατοικία,

β) ανοικτές, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 1 της παρούσας, κατοικίες που ιδιοκατοικούνται, αλλά λόγω παλαιότητας δεν καλύπτουν τις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες, και οι οποίες απαιτείται να ανακαινισθούν/αναβαθμιστούν με στόχο να συνεχίσουν να ιδιοκατοικούνται.

3. Η επιχορήγηση χορηγείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις, που προβλέπονται στα επόμενα άρθρα.

4. Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις, το ύψος και οι όροι χορήγησης της επιχορήγησης καθορίζονται στην παρούσα απόφαση και θα εξειδικευτούν περαιτέρω τεχνικά στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης.

Άρθρο 3

Κριτήρια επιλεξιμότητας ωφελούμενων και ποσοστά επιχορήγησης

1. Δικαίωμα συμμετοχής στη Δράση, έχουν φυσικά πρόσωπα, που πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια της παρ. 3 του παρόντος άρθρου και διαθέτουν:

α) Την πλήρη κυριότητα ή την επικαρπία σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του πενήντα τοις εκατό (50%) σε κλειστή κατοικία, η οποία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 4,

β) εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα/επικαρπία/ψιλή κυριότητα) σε ανοικτή κατοικία η οποία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 4 και μόνο εφόσον η κατοικία αυτή αποτελεί την κύρια κατοικία του σύμφωνα με τον ως άνω ορισμό (παρ. 4 του άρθρου 1).

2. Για την συμμετοχή στη δράση απαιτείται η υποβολή αίτησης, μέσω πληροφοριακού συστήματος και σύμφωνα με την διαδικασία που προσδιορίζεται στο άρθρο 8. Σε περίπτωση ύπαρξης περισσότερων κατόχων εμπράγματων δικαιωμάτων (συγκύριων ή συνεπικαρπωτών), απαιτείται η παροχή συναίνεσης των υπολοίπων.

Ειδικότερα για την περίπτωση β) αν ο αιτών κατέχει το δικαίωμα της ψιλής κυριότητας, απαιτείται η παροχή συναίνεσης του επικαρπωτή.

3. Τα φυσικά πρόσωπα που δύναται να υποβάλουν αίτηση πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια, που αναφέρονται στον πίνακα που ακολουθεί, ανάλογα με την οικογενειακή κατάστασή τους:

4. Ως προς το ανώτατο ανά περίπτωση εισοδηματικό όριο, στο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα -πραγματικό ή τεκμαρτό- ανεξαρτήτως κατηγορίας και του κωδικού εγγραφής του στη Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων του φορολογικού Έτους 2025, δεν περιλαμβάνεται το εισόδημα εκείνο, το οποίο αθροιστικά απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος του ν. 4172/2013, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, για τη λήψη του επιδόματος θέρμανσης.

5. Για τους έγγαμους/μέρη συμφώνου συμβίωσης αξιολογείται το ετήσιο οικογενειακό φορολογητέο -πραγματικό ή τεκμαρτό- εισόδημα, ανεξαρτήτως εάν οι σύζυγοι/μέρη συμφώνου συμβίωσης (ΜΣΣ) κάνουν κοινή ή χωριστή Δήλωση Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων.

6. Σε περίπτωση, που το εισόδημα για το φορολογικό έτος 2025, υπερβαίνει τα ως άνω όρια, ο υποψήφιος ωφελούμενος δύναται να είναι επιλέξιμος αν και εφόσον ο μέσος όρος εισοδημάτων των τριών τελευταίων φορολογικών ετών (2023,2024,2025) καλύπτει τις προϋποθέσεις της παρ. 3. Στην περίπτωση αυτή, η οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος κατά την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης επιλεξιμότητας, λογίζεται ότι ισχύει και για τα τρία τελευταία φορολογικά έτη.

7. Το μέγιστο ποσοστό επιχορήγησης ορίζεται ανά εισοδηματική κατηγορία του πίνακα της παρ. 3, ως εξής:

8. Τα ποσοστά επιχορήγησης του ανωτέρω πίνακα προσαυξάνονται κατά πέντε (5) ποσοστιαίες μονάδες, κατά περίπτωση, ως εξής:

α) Για επιλέξιμες κατοικίες, που βρίσκονται σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές σύμφωνα με το Μητρώο Δήμων, Κοινοτήτων και Οικισμών της ΕΛΣΤΑΤ,

β) για ωφελούμενους, που είναι είτε μονογονεϊκές οικογένειες και ο γονέας ασκεί την αποκλειστική επιμέ- λεια, είτε τρίτεκνοι, πολύτεκνοι,

γ) για άτομα με αναπηρία είτε είναι οι αιτούντες, είτε αυτοί έχουν σύζυγους/ΜΣΣ ή εξαρτώμενα μέλη, σύμ- φωνα με τα κριτήρια που θα εξειδικευτούν στον Οδηγό Εφαρμογής της Δράσης. Ειδικά για την περίπτωση ύπαρξης ατόμου με αναπηρία, η προσαύξηση εφαρμόζεται αποκλειστικά για χρήση της επιχορηγούμενης κατοικίας για ιδιοκατοίκηση.

9. Οι ανωτέρω προσαυξήσεις είναι σωρευτικές. Το τελικό ποσοστό επιχορήγησης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσοστό ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%) για τους ωφελούμενους της εισοδηματικής κατηγορίας Ι και το ποσοστό ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) για τους ωφελούμενους της εισοδηματικής κατηγορίας ΙΙ.

10. Δεν επιτρέπεται η υποβολή πέραν της μίας (1) Αίτησης Χρηματοδότησης για την ίδια κατοικία, είτε από τον ίδιο αιτούντα, είτε από έτερο συγκύριο ή συνεπικαρπωτή.

11. Κάθε νοικοκυριό, δηλαδή το φυσικό πρόσωπο που αιτείται, ο/η σύζυγος του/ΜΣΣ ή τα εξαρτώμενα μέλη του νοικοκυριού δύναται να υποβάλει Αίτηση Χρηματοδότησης για έως μία κατοικία στην οποία έχει τα δικαιώματα της παρ. 1.α του παρόντος και επιπρόσθετα για μία της παρ. 1.β., υπό την προϋπόθεση, ότι για αυτές πληρούνται αυτοτελώς τα κριτήρια επιλεξιμότητας του άρθρου 4.

12. Σε περίπτωση που η οικογενειακή κατάσταση του ωφελούμενου διαφοροποιηθεί κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας και της υποβολής της αίτησης, ο ωφελούμενος δύναται προσκομίζοντας τα απαραίτητα έγγραφα να αναθεωρεί την κατάσταση ως προς τους άνω όρους της Δράσης, σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στον Οδηγό Εφαρμογής.