υπερ-γη-ανακαλύφθηκε-μόλις-10-έτη-φωτός-1580796
ΚΟΣΜΟΣ | 05.05.2026 | 11:54

Υπερ-Γη ανακαλύφθηκε μόλις 10 έτη φωτός μακριά

Οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν την ύπαρξη ενός πλανήτη με την ονομασία GJ 887d στην κατοικήσιμη ζώνη του κοντινού κόκκινου νάνου GJ 887.

Όπως αναφέρει το econews, ο πλανήτης αυτός περιστρέφεται γύρω από τον αστέρα κάθε 50,8 ημέρες και έχει μάζα τουλάχιστον έξι φορές μεγαλύτερη από αυτή της Γης. Αυτό τον καθιστά έναν από τους πιο κοντινούς γνωστούς κόσμους όπου θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό, αν διαθέτει σταθερή ατμόσφαιρα.

Είναι λοιπόν κοντά; Από…διαστημικής άποψης, ναι, αλλά εξακολουθεί να απέχει περίπου 63 τρισεκατομμύρια μίλια. Το συμπέρασμα είναι ότι ο GJ 887d είναι πλέον ένας πιο σταθερός στόχος για μελλοντικές αναζητήσεις στην ατμόσφαιρα.

Ο GJ 887, που ονομάζεται επίσης Gliese 887 και Lacaille 9352, είναι ένας ψυχρός « κόκκινος νάνος » που εκπέμπει μόνο ένα μικρό ποσοστό του φωτός του Ήλιου. Αυτή η χαμηλή ενέργεια μετατοπίζει την κατοικήσιμη ζώνη προς τα μέσα. Οι πλανήτες μπορούν να βρίσκονται σε τροχιά γρήγορα και να παραμένουν δυνητικά εύκρατοι.

Στη νέα ανάλυση, ο GJ 887d περιστρέφεται γύρω από το άστρο του σε απόσταση περίπου 20 εκατομμυρίων μιλίων, πιο κοντά στον Ήλιο από ό,τι ο Ερμής, ωστόσο λαμβάνει περίπου το 80% της ενέργειας που λαμβάνει η Γη. Τα ίδια δεδομένα επιβεβαιώνουν τρεις άλλους πλανήτες σε πιο περιορισμένες τροχιές, καθώς και ένα ασθενέστερο επιπλέον σήμα που θα μπορούσε να είναι ένας άλλος μικρός πλανήτης. Η ομάδα λέει ότι το τελευταίο σήμα χρειάζεται περισσότερα δεδομένα.

Η μελέτη προέρχεται από μια διεθνή ομάδα με επικεφαλής τον αστρονόμο C. Hartogh στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής και Γεωφυσικής του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν, με συνεργάτες όπως το Πανεπιστήμιο του Αγίου Ανδρέα και το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής της Ιταλίας.

Η εργασία τους ανέλυσε εκ νέου τις υπάρχουσες παρατηρήσεις και πρόσθεσε νέες για να ελέγξει εάν το σήμα των 51 ημερών ήταν πραγματικό.

Τι μας λέει στην πραγματικότητα η κατοικήσιμη ζώνη

Η NASA ορίζει μια κατοικήσιμη ζώνη ως «την απόσταση από ένα αστέρι στην οποία θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στις επιφάνειες πλανητών σε τροχιά», που μερικές φορές ονομάζεται «ζώνη Goldilocks». Αυτός ο ορισμός βρίσκεται σε αυτόν τον επίσημο οδηγό κατοικήσιμης ζώνης . Είναι ένα χρήσιμο φίλτρο, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση για τους ωκεανούς ή τη βιολογία.

Για τον GJ 887d, η βασική εκτίμηση θερμοκρασίας της μελέτης χωρίς την αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας είναι κάτω από το μηδέν σε σχέση με τα γήινα πρότυπα.

Μια παχύτερη ατμόσφαιρα θα μπορούσε να τον θερμάνει, αλλά η υπερβολική θέρμανση του πλανήτη από το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορεί να μετατρέψει έναν πλανήτη σε φούρνο, όπως δείχνει η Αφροδίτη με θερμοκρασίες περίπου 867 βαθμούς Φαρενάιτ. Και με περίπου έξι φορές τη μάζα της Γης, ο GJ 887d θα μπορούσε να είναι βραχώδης ή θα μπορούσε να έχει μια βαθιά, πλούσια σε αέρια ατμόσφαιρα.

Γιατί έχει σημασία ένας ήσυχος κόκκινος νάνος

Οι κόκκινοι νάνοι μπορούν να παράγουν έντονες εκλάμψεις που διαβρώνουν την ατμόσφαιρα, γεγονός που αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους ο Proxima Centauri b παραμένει αμφιλεγόμενος. Ο GJ 887 φαίνεται πιο ήρεμος και μια έκθεση του Science του 2020 τόνισε την ασυνήθιστα χαμηλή δραστηριότητά του ως καλά νέα για τη διατήρηση της ατμόσφαιρας «Ένα σύστημα πολλαπλών πλανητών υπεργαιών σε τροχιά γύρω από τον λαμπρότερο κόκκινο νάνο αστέρα GJ 887».

Αυτή η προηγούμενη εργασία ανέφερε επίσης το ίδιο σήμα 51 ημερών ως υποψήφιο πλανήτη.

Η νέα εργασία βασίζεται σε αυτό μετρώντας την περιστροφή του αστεριού σε περίπου 39 ημέρες και χρησιμοποιώντας αυτόν τον κύκλο για να διαχωρίσει τον αστρικό θόρυβο από τα σήματα των πλανητών. Ένα ήρεμο αστέρι σήμερα δεν αποδεικνύει ότι ήταν ήρεμο όταν ήταν νέο, επομένως η κατοικησιμότητα παραμένει αβέβαιη. Αλλά τα καθαρότερα δεδομένα καθιστούν τις επόμενες παρατηρήσεις πιο ρεαλιστικές.

Καλλιτεχνική απεικόνιση ενός βραχώδους εξωπλανήτη υπερ-Γης σε τροχιά γύρω από ένα κόκκινο νάνο αστέρι στο σύστημα GJ 887.
Οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν ότι ο GJ 887d βρίσκεται στη «ζώνη Goldilocks» του άστρου του, καθιστώντας τον έναν από τους πιο υποσχόμενους υποψηφίους για μελλοντικές αναζητήσεις ατμόσφαιρας και νερού.

Γιατί δεν μπορούμε να ταξιδέψουμε εκεί σύντομα

Ακόμα και σε απόσταση περίπου 11 ετών φωτός, ο GJ 887d απέχει πολύ από οποιαδήποτε βραχυπρόθεσμη αποστολή. Με ταχύτητα περίπου 430.000 μίλια την ώρα, ο Parker Solar Probe θα χρειαζόταν περίπου 16.000 έως 17.000 χρόνια για να φτάσει εκεί, με βάση την ταχύτητά του που περιγράφεται σε πρόσφατη ενημέρωση κατάστασης του Parker Solar Probe. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι «κοντινοί» πλανήτες μελετώνται εξ αποστάσεως.

Η τηλεπισκόπηση σημαίνει την εξαγωγή ενδείξεων από το φως, όπως οι αλλαγές θερμότητας σε μια τροχιά ή, κάποια μέρα, άμεσες εικόνες του πλανήτη δίπλα στο άστρο του. Οι επιστήμονες αναζητούν επίσης σημάδια ατμόσφαιρας, συμπεριλαμβανομένων των νεφών και των ισχυρών αερίων του θερμοκηπίου, ακόμη και αν δεν μπορούν ακόμη να διαβάσουν ένα πλήρες χημικό αποτύπωμα . Αργή, ναι, αλλά είναι πρόοδος.

Τι ακολουθεί για το GJ 887d

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι απλό. Έχει ο GJ 887d ατμόσφαιρα που θα μπορούσε να υποστηρίξει υγρό νερό στην επιφάνεια; Επειδή ο πλανήτης δεν φαίνεται να περνάει μπροστά από το άστρο του,οι συνήθεις δοκιμές είναι πιο δύσκολες.

Ακόμα κι έτσι, η εγγύτητα βοηθάει. Ένα κοντινό, φωτεινό αστέρι δίνει στα μελλοντικά αστεροσκοπεία περισσότερα φωτόνια για να εργαστούν, βελτιώνοντας τις προσπάθειες άμεσης απεικόνισης ή θερμικών μετρήσεων. Εάν οι επιστήμονες μπορούν να περιορίσουν τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας και την ανακλαστικότητα, μπορεί να περιορίσουν το αν πρόκειται για έναν βραχώδη κόσμο με καιρό ή για έναν παχύτερο πλανήτη, σαν τον Ποσειδώνα.

Προς το παρόν, η ανακάλυψη αφορά λιγότερο την διεκδίκηση ενός ζωντανού κόσμου και περισσότερο τη δημιουργία μιας λίστας με τους καλύτερους στόχους. Ο GJ 887d είναι αρκετά κοντά για να εμφανίζεται συνεχώς στα σχέδια των τηλεσκοπίων και αρκετά ήσυχος για να διατηρεί τα δεδομένα πιο καθαρά από το συνηθισμένο για ένα σύστημα κόκκινου νάνου. Αυτός ο συνδυασμός είναι σπάνιος.