Τέξας: Πανεπιστήμιο στο Τέξας απαγορεύει τη διδασκαλία του Πλάτωνα

Ήταν στις 6 Ιανουαρίου 2026 όταν ο επικεφαλής του Τμήματος Φιλοσοφίας του δημόσιου Πανεπιστημίου Texas A&M απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα στον καθηγητή Μάρτιν Πίτερσον. Όπως μεταδίδει η DW, το περιεχόμενο ήταν ξεκάθαρο: ο Πίτερσον όφειλε να αφαιρέσει αποσπάσματα από το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα από το πρόγραμμα του μαθήματός του.

Αιτία αποτέλεσαν οι νέοι κανονισμοί του ιδρύματος, οι οποίοι απαγορεύουν σε πανεπιστημιακά μαθήματα να προωθούν ιδεολογίες που σχετίζονται με τη φυλή ή το φύλο, καθώς και να περιλαμβάνουν αναφορές σε ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου. Με αυτόν τον τρόπο, μέρος του έργου του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου τέθηκε εκτός ακαδημαϊκής ύλης.

Όπως επισημαίνει η DW, δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι, δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά, το έργο του Πλάτωνα θα γινόταν αντικείμενο λογοκρισίας. Κι όμως, αυτό συνέβη σε ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών, με περίπου 80.000 φοιτητές στο Τέξας. Ο Μάρτιν Πίτερσον είχε σκοπό να διδάξει θέματα που αφορούν τη φυλή και το φύλο, εντάσσοντας στο μάθημα επιλεγμένα αποσπάσματα από το «Συμπόσιο».

Η πανεπιστημιακή διοίκηση παρενέβη πριν καν την έναρξη του μαθήματος, ζητώντας του να «αποφορτίσει» το περιεχόμενο, αφαιρώντας τα επίμαχα πλατωνικά χωρία. Ο καθηγητής συμμορφώθηκε, προκειμένου να αποφύγει την τύχη συναδέλφου του από το Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας, η οποία είχε απολυθεί επειδή υπερασπίστηκε, κατά τη διάρκεια μαθήματος, την ύπαρξη περισσότερων από δύο φύλων.

Σημειώνεται ότι, μέσω προεδρικού διατάγματος, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν σήμερα μόνο δύο φύλα, το αρσενικό και το θηλυκό. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, η ειρωνεία της υπόθεσης έγκειται στο γεγονός ότι ακόμη και αν οι λογοκριτές διάβασαν το πλατωνικό κείμενο, φαίνεται πως δεν το κατανόησαν. Στο «Συμπόσιο», το μυθολογικό αφήγημα του Αριστοφάνη κάνει λόγο για την αρχέγονη ύπαρξη ενός τρίτου, ανδρόγυνου φύλου, το οποίο παρουσιάζεται ως θεμελιώδες για τη συνέχιση του ανθρώπινου γένους και, τελικά, για τη διατήρηση των δύο φύλων που η σημερινή αμερικανική πολιτική αναγνωρίζει ως τα μόνα αποδεκτά.

Το ανέκδοτο του Αριστοφάνη στο «Συμπόσιο»

«Παλαιότερα», λέει ο Αριστοφάνης, «δεν υπήρχαν μόνο δύο φύλα, αρσενικό και θηλυκό. Υπήρχε και ένα τρίτο, το ανδρόγυνο. Οι άνθρωποι τότε δεν ήταν όρθιοι όπως σήμερα, αλλά ήταν κολλημένοι ανά δύο, σαν σφαίρες: άνδρας με άνδρα, γυναίκα με γυναίκα, ή άνδρας με γυναίκα. Κάθε ον είχε τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια, τέσσερα αυτιά και δύο γεννητικά όργανα, και γεννούσαν στη γη σαν τζιτζίκια.

Δείτε ακόμη:

Μινεάπολη: Ο Τραμπ μιλά για υποκίνηση εξέγερσης από δήμαρχο και κυβερνήτη

Ιράν: Πάνω από 30.000 νεκροί στις διαδηλώσεις, σύμφωνα με το TIME

Με τόσα άκρα ήταν φοβεροί δρομείς: έτρεχαν σαν βολίδες και το απολάμβαναν. Όταν όμως άρχισαν να σκαρφαλώνουν στον ουρανό, οι θεοί εξοργίστηκαν. Ο θόρυβος και η τόση τόλμη τους έκαναν να χάσουν τον ύπνο τους. Συγκλήθηκε σύνοδος και κάποιοι πρότειναν να τους κεραυνοβολήσουν για να ησυχάσουν.

Ο σοφός Δίας, όμως, που πάντα είχε μια ρεαλιστική ματιά, σκέφτηκε ότι αν αφάνιζαν τους ανθρώπους, κανείς δεν θα λάτρευε πια τους θεούς, κανείς δεν θα τους πρόσφερε θυσίες. Έτσι, αντί να τους εξοντώσει, αποφάσισε να τους χωρίσει στα δύο, αποδυναμώνοντάς τους.

Από αυτή την εγχείρηση γεννήθηκε ο έρωτας: οι άνθρωποι άρχισαν να αναζητούν το άλλο τους μισό. Οι άντρες που αναζητούσαν άντρες έγιναν οι σημερινοί ομοφυλόφιλοι, και οι γυναίκες που αναζητούσαν γυναίκες έγιναν οι σημερινές λεσβίες. Αλλά στην πλειονότητά τους, οι άνθρωποι έψαχναν το αντίθετο φύλο και έτσι το ανθρώπινο είδος διατηρήθηκε. Με άλλα λόγια, η συνέχεια της ανθρωπότητας στηρίχθηκε στο τρίτο φύλο, στο ανδρόγυνο.

Και ποιος το λέει αυτό; Όχι κάποιοι σύγχρονοι θεωρητικοί του τρίτου φύλου. Το λέει ο Αριστοφάνης, μέσα από τον λόγο που του δίνει ο Πλάτων στο τέλος του «Συμποσίου». Ο μεγάλος φιλόσοφος τοποθετεί αυτή τη μυθολογική αφήγηση στο στόμα του κωμικού, με ασφάλεια, αφού ο Αριστοφάνης είχε ήδη πεθάνει. Με αυτή τη διήγηση, ο Πλάτων ήθελε να δείξει ότι, σε αντίθεση με τη φιλοσοφία, η τέχνη δεν μπορεί να εξηγήσει πειστικά τον κόσμο.»