«Μάτι της Σαχάρας»: Το μυστήριο γεωλογικό φαινόμενο ξανά στο προσκήνιο

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά γεωλογικά φαινόμενα του πλανήτη, το λεγόμενο «Μάτι της Σαχάρας» στη Μαυριτανία, έρχεται ξανά στο προσκήνιο μέσα από νέα ανάλυση της NASA Earth Observatory. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χαρακτηριστική κυκλική του μορφή δεν οφείλεται σε πτώση μετεωρίτη, όπως πίστευαν παλαιότερα πολλοί, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα φυσικών γεωλογικών διεργασιών.

Η λεγόμενη Δομή Ρισάτ, όπως είναι η επιστημονική της ονομασία, είναι ορατή ακόμη και από το Διάστημα. Από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό θυμίζει ένα τεράστιο «μάτι» χαραγμένο μέσα στην έρημο, με ομόκεντρους κύκλους που παραπέμπουν στην ίριδα.

Σύμφωνα με τη NASA, η διάμετρός της φτάνει περίπου τα 40 χιλιόμετρα, αν και άλλες εκτιμήσεις την τοποθετούν λίγο μεγαλύτερη, μεταξύ 45 και 48 χιλιομέτρων. Η απόκλιση αυτή δεν θεωρείται ασυνέπεια, αλλά δείγμα ότι τα φυσικά φαινόμενα δεν υπακούουν σε απόλυτα γεωμετρικά πρότυπα.

Η εντυπωσιακή αυτή δομή λειτουργεί και ως σημείο προσανατολισμού για τους αστροναύτες, καθώς η ευρύτερη περιοχή της Σαχάρας εμφανίζεται σχεδόν ομοιόμορφη από ψηλά. Γι’ αυτό και έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ήδη από τις πρώτες επανδρωμένες αποστολές.

Για πολλά χρόνια, η σχεδόν τέλεια κυκλική της μορφή οδήγησε στην υπόθεση ότι πρόκειται για κρατήρα πρόσκρουσης. Ωστόσο, οι επιστημονικές έρευνες κατέδειξαν ότι πρόκειται για έναν γεωλογικό θόλο που ανυψώθηκε και στη συνέχεια διαβρώθηκε με την πάροδο του χρόνου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα παλαιότερα πετρώματα βρίσκονται στο κέντρο, ενώ τα νεότερα διατάσσονται περιμετρικά, κάτι που δεν συμβαίνει στους κρατήρες.

Δείτε ακόμη:

ΗΑΕ για Ιράν: «Δεν είναι αξιόπιστος εταίρος για τα Στενά του Ορμούζ»

Η ιδιαίτερη μορφή των κύκλων οφείλεται στη διαφορική διάβρωση: διαφορετικά πετρώματα φθείρονται με διαφορετική ταχύτητα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ανθεκτικοί κυκλικοί σχηματισμοί που ξεχωρίζουν στο τοπίο.

Οι χρωματικές εναλλαγές που παρατηρούνται στις εικόνες αντανακλούν την παρουσία διαφορετικών πετρωμάτων, τόσο ιζηματογενών όσο και πυριγενών. Γύρω από τη δομή εκτείνονται μεγάλες αμμοθίνες, οι οποίες αποτυπώνουν και τη δράση των ανέμων, σχηματίζοντας γραμμικά ή εγκάρσια μοτίβα, ανάλογα με τη φορά και την έντασή τους.

Σε ορισμένα σημεία, οι αμμοθίνες διακόπτονται από βραχώδεις όγκους, ενώ αλλού η άμμος συγκρατείται και σχηματίζει χαρακτηριστικά ίχνη προς την κατεύθυνση που φυσά ο άνεμος.

Η εικόνα που μελέτησε η NASA τραβήχτηκε στις 10 Ιουλίου 2020 από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με κάμερα Nikon D5 και στη συνέχεια επεξεργάστηκε ώστε να ενισχυθεί η ευκρίνεια και η αντίθεση.