Καύσωνας και «μπλακάουτ» στην Ευρώπη – «Πρωταθλήτρια» η Ελλάδα

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης, το οποίο δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητα των πολιτών αλλά δοκιμάζει και τις αντοχές των ενεργειακών υποδομών της.

Οι μετεωρολογικές προβλέψεις κάνουν λόγο για θερμοκρασίες που σε ορισμένες περιοχές της Μεσογείου ενδέχεται να φτάσουν ακόμη και τους 43 βαθμούς Κελσίου, ενώ αρκετές χώρες της Δυτικής Ευρώπης προετοιμάζονται για συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε νέα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας.

Συναγερμός σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες

Στη Γαλλία, περισσότερες από τις μισές διοικητικές περιφέρειες έχουν τεθεί σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής λόγω των επικίνδυνων καιρικών συνθηκών. Οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις και να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

Παρόμοιες προειδοποιήσεις έχουν εκδοθεί και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι θερμοκρασίες στη νότια Αγγλία αναμένεται να αγγίξουν τους 38 βαθμούς.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι λεγόμενες «τροπικές νύχτες», κατά τις οποίες η θερμοκρασία παραμένει πάνω από τους 20 βαθμούς ακόμη και μετά τη δύση του ήλιου.

Την ίδια στιγμή, Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ελβετία βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με έντονα φαινόμενα ζέστης, τα οποία έχουν αρχίσει να επηρεάζουν τη λειτουργία υπηρεσιών και μεταφορών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ήδη οδηγήσει στο κλείσιμο ή στη συντόμευση του ωραρίου λειτουργίας εκατοντάδων σχολείων σε διάφορες χώρες. Παράλληλα, σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως το Παρίσι και οι Βρυξέλλες έχουν περιοριστεί ορισμένα σιδηροδρομικά δρομολόγια, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος τεχνικών προβλημάτων που προκαλεί η υπερθέρμανση των υποδομών.

Ακόμη και μεγάλες πολιτιστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται υπό αυξημένα μέτρα προστασίας, με τις αρχές να λαμβάνουν πρωτοβουλίες για τον περιορισμό περιστατικών αφυδάτωσης και θερμικής εξάντλησης.

Η πίεση στο ηλεκτρικό σύστημα

Πέρα από τις επιπτώσεις στην υγεία και στις μετακινήσεις, η ακραία ζέστη ασκεί σημαντική πίεση και στα ενεργειακά δίκτυα. Η αυξημένη χρήση κλιματιστικών και συστημάτων ψύξης προκαλεί απότομη άνοδο στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με διεθνείς ενεργειακούς οργανισμούς, τα ολοένα συχνότερα επεισόδια υψηλών θερμοκρασιών οδηγούν σε αυξημένη ανάγκη για ψύξη, γεγονός που ενισχύει τη ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο, καθώς η μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας μπορεί να συνεπάγεται και περισσότερες εκπομπές αερίων που επιβαρύνουν το κλίμα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η Γαλλία το καλοκαίρι του 2025, όταν η βραδινή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά περίπου 25% σε σχέση με τα συνηθισμένα επίπεδα, παρά τη σχετικά περιορισμένη χρήση κλιματιστικών στη χώρα.

Οι χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση κατανάλωσης ρεύματος

Έρευνα της Compare the Market, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία από 85 χώρες που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 90% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, εξέτασε πώς μεταβάλλεται η ενεργειακή ζήτηση κατά τις περιόδους ακραίας ζέστης.

Δείτε ακόμη:

Έφηβη που αυτοπροσδιορίζεται ως σκύλος σκότωσε τους γονείς της και το σκυλί τους

Τραμπ: Έπεσε κατακόρυφα η δημοτικότητα του μετά τον πόλεμο στο Ιράν

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης. Κατά τους θερμότερους μήνες, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται κατά 38,62%, ποσοστό που μεταφράζεται σε επιπλέον 143 kWh ανά κάτοικο για κάθε μήνα έντονου καύσωνα.

Ακολουθούν το Μαυροβούνιο με αύξηση 22,49%, η Τουρκία με 21,91%, η Κροατία με 17,76%, η Ιταλία με 14,22% και η Ισπανία με 8,86%.

Ο κίνδυνος διακοπών ρεύματος

Όταν η ζήτηση υπερβαίνει τις δυνατότητες παραγωγής ή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνεται ο κίνδυνος διακοπών στην ηλεκτροδότηση.

Η ίδια μελέτη ανέλυσε στοιχεία των τελευταίων πέντε ετών σχετικά με τη διάρκεια και το οικονομικό κόστος των διακοπών ρεύματος στα νοικοκυριά.

Η Ουγγαρία εμφανίζει τον μεγαλύτερο μέσο ετήσιο χρόνο διακοπών, με 2,92 ώρες ανά έτος. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Σλοβενία με 2,16 ώρες, ενώ η Ελλάδα ακολουθεί με 1,63 ώρες.

Παρά το γεγονός ότι οι διακοπές στην Ιταλία έχουν μικρότερη διάρκεια, ο μεγάλος αριθμός νοικοκυριών αυξάνει σημαντικά το συνολικό οικονομικό κόστος. Οι απώλειες για τα ιταλικά νοικοκυριά υπολογίζονται σε περίπου 154,7 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ στην Πολωνία το αντίστοιχο ποσό φτάνει τα 152,1 εκατ. ευρώ.

Ο ρόλος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Το περσινό καλοκαίρι, όταν αρκετές περιοχές της Ευρώπης κατέγραψαν θερμοκρασίες κοντά στους 40 βαθμούς Κελσίου, η ημερήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε έως και 14%.

Η αυξημένη ζήτηση, σε συνδυασμό με προβλήματα σε συμβατικές μονάδες παραγωγής, οδήγησε σε σημαντικές ανατιμήσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η αυξημένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά συστήματα συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση της ισορροπίας του δικτύου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ember, κατά τις ημέρες κορύφωσης του καύσωνα η ηλιακή ενέργεια κάλυψε μεγάλο μέρος των αναγκών της Γερμανίας, με την παραγωγή να φτάνει έως και τα 50 GW και να αντιστοιχεί σε περίπου ένα τρίτο της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.

Παράλληλα, οι σημαντικές δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών συστημάτων επέτρεψαν τη μεταφορά μέρους της παραγόμενης ηλιακής ενέργειας στις βραδινές ώρες, όταν η παραγωγή από τον ήλιο μειώνεται αλλά η ζήτηση παραμένει αυξημένη.

Οι ολοένα συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο ανθεκτικά ενεργειακά δίκτυα και μεγαλύτερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογίες αποθήκευσης. Καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες γίνονται πλέον συχνότερο φαινόμενο, η ενεργειακή επάρκεια και η σταθερότητα των δικτύων θα αποτελέσουν κρίσιμες προκλήσεις για ολόκληρη την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια.