Οι επιστήμονες προειδοποιούν: Τρώμε 40% λιγότερα λαχανικά απ’ όσα πρέπει

Σημαντικά λιγότερα λαχανικά από όσα απαιτεί μια υγιεινή διατροφή καταναλώνει ο παγκόσμιος πληθυσμός, την ώρα που η ποικιλία των καλλιεργειών περιορίζεται συνεχώς και εκατοντάδες παραδοσιακά είδη κινδυνεύουν να χαθούν.

Σύμφωνα με διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences, οι άνθρωποι καταναλώνουν περίπου 40% λιγότερα λαχανικά από τις συνιστώμενες ποσότητες.

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την ποσότητα, αλλά και τη δραστική μείωση της βιοποικιλότητας. Η ακρίβεια, το αυξημένο ρίσκο για τους παραγωγούς και η εκβιομηχάνιση της γεωργίας έχουν οδηγήσει στην κυριαρχία λίγων εμπορικών ποικιλιών, ενώ πολλές παραδοσιακές καλλιέργειες εγκαταλείπονται.

Η χαμηλή κατανάλωση λαχανικών θεωρείται ήδη ένας από τους σημαντικότερους διατροφικούς παράγοντες κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία.

«Δεν αρκεί να καλλιεργούμε περισσότερα, αλλά περισσότερα είδη»

Ο γεωπόνος Μαάρτεν φαν Ζόνεφελντ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, υποστηρίζει ότι η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση της παραγωγής.

Όπως σημειώνει, χρειάζεται να επιστρέψουμε σε μεγαλύτερη ποικιλία ειδών και ποικιλιών, αξιοποιώντας παραδοσιακές καλλιέργειες και άγριους συγγενείς των σημερινών λαχανικών.

Οι συγκεκριμένοι γενετικοί πόροι μπορούν να συμβάλουν όχι μόνο στη βελτίωση της διατροφής, αλλά και στην ανάπτυξη καλλιεργειών περισσότερο ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή.

Από τις χιλιάδες ποικιλίες στις μονοκαλλιέργειες

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πατάτα. Παρότι έχουν καταγραφεί περισσότερες από 4.000 ποικιλίες παγκοσμίως, στις Ηνωμένες Πολιτείες μόλις πέντε έως οκτώ χρησιμοποιούνται ευρέως.

Η μαζική παραγωγή, η τεχνητή επιλογή, οι μονοκαλλιέργειες και οι σύγχρονες αλυσίδες διανομής έχουν σταδιακά περιορίσει τον αριθμό των ποικιλιών που φτάνουν στον καταναλωτή.

Σύμφωνα με στοιχεία του FAO, περίπου 24% των άγριων συγγενών των λαχανικών που έχουν αξιολογηθεί σε επίπεδο είδους απειλούνται με εξαφάνιση.

Η απώλεια αυτής της γενετικής ποικιλότητας στερεί όχι μόνο πολύτιμα θρεπτικά συστατικά αλλά και χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις καλλιέργειες να αντέξουν σε ξηρασία, υψηλές θερμοκρασίες και άλλες ακραίες κλιματικές συνθήκες.

Δείτε ακόμη:

Ιός Δυτικού Νείλου: Συναγερμός στην Αττική -Αυξάνονται οι ψεκασμοί για τα κουνούπια

Τα λαχανικά που μπορούν να αντέξουν στην κλιματική αλλαγή

Οι επιστήμονες ξεχωρίζουν ορισμένα λιγότερο γνωστά λαχανικά που θεωρούνται ιδιαίτερα θρεπτικά και ανθεκτικά.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται το φυτό-αράχνη, ένα σκουροπράσινο φυλλώδες λαχανικό που καλλιεργείται στην Αφρική και εμφανίζει μεγάλη αντοχή στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες.

Αντίστοιχα, το λεγόμενο slippery cabbage, ιδιαίτερα δημοφιλές στον Ειρηνικό, θεωρείται πλούσια πηγή θρεπτικών συστατικών και θα μπορούσε, σύμφωνα με τους ερευνητές, να συμβάλει στη βελτίωση της διατροφής γυναικών και παιδιών.

Η πικρή κολοκύθα, που καταναλώνεται κυρίως στην Ασία και την Καραϊβική, διαθέτει επίσης σημαντική ανθεκτικότητα, ενώ οι άγριοι συγγενείς της θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των καλλιεργειών στις τροπικές περιοχές.

Ακόμη και η κοινή κολοκύθα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αντέχει στην ξηρασία και στις υψηλές θερμοκρασίες και παράγει καρπούς πλούσιους σε βήτα-καροτίνη.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι συνολικά περισσότερα από 1.480 είδη λαχανικών θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαφοροποίηση του παγκόσμιου διατροφικού συστήματος.

Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής

Η προστασία της φυτικής βιοποικιλότητας δεν αφορά μόνο κυβερνήσεις και παραγωγούς.

Οι επιστήμονες προτείνουν στους πολίτες να επιλέγουν, όπου είναι δυνατόν, παραδοσιακές και τοπικές ποικιλίες, να αγοράζουν προϊόντα από μικρούς παραγωγούς και λαϊκές αγορές και, όσοι διαθέτουν κήπο, να καλλιεργούν παλιότερες ποικιλίες.

Η συλλογή και επαναφύτευση σπόρων μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας και στη δημιουργία καλλιεργειών καλύτερα προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες.

Το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: η μεγαλύτερη ποικιλία λαχανικών στο χωράφι και στο πιάτο μπορεί να αποτελέσει ταυτόχρονα επένδυση για την ανθρώπινη υγεία και για την ανθεκτικότητα της γεωργίας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.