‘Ερευνα: Τα εντομοαπωθητικά μπορεί και να έλκουν τα κουνούπια

Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι τα κουνούπια μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να συσχετίσουν τη μυρωδιά του DEET —της πιο διαδεδομένης δραστικής ουσίας στα εντομοαπωθητικά— με την παρουσία τροφής, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αποτρεπτική του δράση.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια διαδικασία παρόμοια με το κλασικό πείραμα του Παβλόφ, κατά το οποίο τα ζώα μαθαίνουν να συνδέουν ένα ερέθισμα με ανταμοιβή. Στην περίπτωση των κουνουπιών, το ερέθισμα ήταν η οσμή του DEET και η ανταμοιβή η πρόσβαση σε τροφή.

Παρότι τα αποτελέσματα προκαλούν ενδιαφέρον, οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση η αποτελεσματικότητα του DEET ως εντομοαπωθητικού. Ο ομότιμος καθηγητής του Ινστιτούτου Βιολογίας των Εντόμων στο Πανεπιστήμιο της Τουρ, Κλαούντιο Λαζάρι, επεσήμανε ότι η ουσία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο για την προστασία από ασθένειες που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών.

Ωστότο, εξήγησε, «χρειάζεται να αναπτύξουμε νέες ουσίες, πιο αποτελεσματικές, που να σέβονται περισσότερο το περιβάλλον, λιγότερο αλλεργιογόνες» και, επομένως, «να καταλάβουμε πώς ενεργούν τα απωθητικά στα έντομα».

Σύμφωνα με τον καθηγητή, «δεν ξέρουμε γιατί» αυτές οι δραστικές ουσίες είναι αποτελεσματικές στην απώθηση των κουνουπιών. Έχουν ίσως νευροτοξική επίδραση; Τα εμποδίζουν να εντοπίζουν τη μυρωδιά μας; Ή απλώς τα κάνουν να αισθάνονται άσχημα;

Το DEET, γνωστό χημικά ως Ν,Ν-διαιθυλο-μετα-τολουαμίδιο, αναπτύχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1940 και χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες σε προϊόντα απώθησης εντόμων. Σύμφωνα με τον Λαζάρι, θεωρείται σημείο αναφοράς στον τομέα των εντομοαπωθητικών και χρησιμοποιείται ακόμη και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για τον περιορισμό ασθενειών όπως ο δάγγειος πυρετός και ο ζίκα.

Δείτε ακόμη:

Πρεσβυωπία: Η μέθοδος για την φυσική αντιμετώπισή της

Οι επιστήμονες επιδιώκουν πλέον να κατανοήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον τρόπο δράσης των απωθητικών ουσιών στα έντομα, ώστε να δημιουργηθούν νέες λύσεις που θα είναι πιο αποτελεσματικές, λιγότερο επιβαρυντικές για το περιβάλλον και με μικρότερη πιθανότητα πρόκλησης αλλεργιών.

Στο πλαίσιο του πειράματος, κουνούπια του είδους Aedes aegypti τοποθετήθηκαν πίσω από ειδικό ύφασμα και εκτέθηκαν σε σακουλάκια με ζεστό αίμα προβάτου. Όταν το αίμα συνοδευόταν από DEET, τα έντομα απέφευγαν να πλησιάσουν. Στη συνέχεια όμως οι ερευνητές τα εξέθεσαν επανειλημμένα σε συνδυασμό τροφής και DEET, ψεκάζοντας το εντομοαπωθητικό κατά τη διάρκεια του «γεύματος».

Μετά από τρεις επαναλήψεις, αρκετά από τα κουνούπια αντέδρασαν διαφορετικά: όταν εκτέθηκαν μόνο στη μυρωδιά του DEET, περίπου το 60% επιχείρησε να τσιμπήσει το προστατευτικό ύφασμα, παρότι δεν υπήρχε τροφή.

Σε δεύτερο πείραμα, η ερευνήτρια Αγειλέν Ναλί παρουσίασε στα κουνούπια δύο χέρια, εκ των οποίων το ένα ήταν ψεκασμένο με DEET. Τα «εκπαιδευμένα» έντομα έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση στο ψεκασμένο χέρι, γεγονός που αιφνιδίασε ακόμη και την ερευνητική ομάδα.

Ανάλογη συμπεριφορά παρατηρήθηκε και όταν το αίμα αντικαταστάθηκε από ζάχαρη, κάτι που υποδηλώνει ότι η αντίδραση των κουνουπιών σχετίζεται περισσότερο με τη διαδικασία μάθησης και λιγότερο με κάποια τοξική ιδιότητα της ουσίας.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο εγκέφαλος των κουνουπιών μπορεί να προσαρμόζει τη συμπεριφορά τους βάσει εμπειριών, ωστόσο σημειώνουν πως τέτοιες συνθήκες είναι δύσκολο να αναπαραχθούν στη φύση. Παράλληλα, υπενθυμίζουν ότι η σωστή χρήση των εντομοαπωθητικών, σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών, παραμένει καθοριστική για την αποτελεσματική προστασία από τα τσιμπήματα.