Εμβόλιο χτυπά τον καρκίνο του παγκρέατος πριν ακόμα αναπτυχθούν όγκοι

Ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής Φάσης Ι ενός εμβολίου που σχεδιάστηκε με στόχο την πρόληψη του καρκίνου του παγκρέατος σε ανθρώπους οι οποίοι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Discovery, δείχνουν ότι ενδέχεται να είναι εφικτή η αναχαίτιση μιας από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου προτού αυτή εγκατασταθεί στον οργανισμό.

Ο καρκίνος του παγκρέατος συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια και εξελίσσεται γρήγορα, γεγονός που συμβάλλει στα χαμηλά ποσοστά επιβίωσης. Ωστόσο, η νόσος συνήθως αναπτύσσεται σε βάθος πολλών ετών, ξεκινώντας από κύστες του παγκρέατος και άλλες πρόδρομες αλλοιώσεις. Αυτό δημιουργεί ένα χρονικό «παράθυρο» κατά το οποίο θα μπορούσε να υπάρξει παρέμβαση, προτού οι αλλοιώσεις εξελιχθούν σε κακοήθεις όγκους.

«Τα άτομα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο λόγω κληρονομικής προδιάθεσης ή εξαιτίας της παρουσίας μιας ανησυχητικής παγκρεατικής αλλοίωσης, η οποία εντοπίζεται σε απεικονιστικό έλεγχο, συνήθως υποβάλλονται σε τακτική παρακολούθηση για να διαπιστωθούν πιθανές μεταβολές με την πάροδο του χρόνου», δήλωσε η Neeha Zaidi, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ογκολογίας στο Johns Hopkins Medicine και μία από τις επικεφαλής συγγραφείς της μελέτης.

«Όταν υπάρχει αρκετά μεγάλη ανησυχία ότι η αλλοίωση μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο ή όταν εντοπιστεί καρκίνος σε πρώιμο στάδιο, η σημερινή καθιερωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι η χειρουργική αφαίρεση. Ωστόσο, οι πιθανότητες υποτροπής φτάνουν έως και το 80%, ενώ πολλές από τις πρόδρομες αλλοιώσεις του καρκίνου του παγκρέατος είναι μικροσκοπικές και επομένως δεν μπορούν να εντοπιστούν με τις απεικονιστικές εξετάσεις», πρόσθεσε.

Πώς λειτουργεί το εμβόλιο

Περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο KRAS, οι οποίες εμφανίζονται επίσης σε πολλές προκαρκινικές αλλοιώσεις.

Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε ένα εμβόλιο που στοχεύει τις έξι συχνότερες μεταλλάξεις του KRAS, με σκοπό να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα κύτταρα που φέρουν αυτές τις μεταλλάξεις, προτού μετατραπούν σε καρκινικά.

Στην κλινική δοκιμή Φάσης Ι αξιολογήθηκε το εμβόλιο mKRAS-VAX σε 20 συμμετέχοντες, οι οποίοι είχαν γενετική προδιάθεση για καρκίνο του παγκρέατος και παρουσίαζαν κάποια παγκρεατική ανωμαλία που είχε εντοπιστεί μέσω απεικονιστικού ελέγχου.

Οι ασθενείς έλαβαν τέσσερις δόσεις του εμβολίου μέσα σε χρονικό διάστημα 13 εβδομάδων και παρακολουθήθηκαν για πιθανές παρενέργειες και για την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού τους. Ο διάμεσος χρόνος παρακολούθησης ήταν 16,5 μήνες.

Κανένας δεν εμφάνισε καρκίνο του παγκρέατος

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, κανένας από τους ασθενείς δεν εμφάνισε καρκίνο του παγκρέατος ή αλλοιώσεις υψηλού κινδύνου, ενώ το 90% των συμμετεχόντων ανέπτυξε σημαντική ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο.

Δείτε ακόμη:

Στον "αέρα" 89 εργαζόμενοι νοσοκομείου: "Βρίσκονται σε καθεστώς εργασιακής ομηρίας"

Κύτταρα ανοσολογικής μνήμης έναντι των έξι μεταλλάξεων του KRAS εξακολουθούσαν να ανιχνεύονται στο αίμα ακόμη και δύο χρόνια μετά τον εμβολιασμό. «Αυτή η μακροχρόνια απόκριση είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη όταν εξετάζεται η πιθανότητα αναχαίτισης του καρκίνου, καθώς για κάτι τέτοιο απαιτείται ανοσία με μεγάλη διάρκεια», επισήμανε η Zaidi.

«Επιπλέον, το εμβόλιο ήταν ασφαλές και καλά ανεκτό, γεγονός που υποστηρίζει τη χρήση του σε μεγαλύτερες μελέτες για την αναχαίτιση του καρκίνου», συμπλήρωσε.

Υποχώρησαν πλήρως οι κύστες σε πέντε συμμετέχοντες

Παρότι ο βασικός στόχος της μελέτης ήταν να αποδειχθεί η ασφάλεια του εμβολίου, μια διερευνητική ανάλυση των απεικονιστικών εξετάσεων έδειξε ότι οι παγκρεατικές κύστες υποχώρησαν πλήρως σε πέντε συμμετέχοντες και μερικώς σε άλλους τρεις. Στους υπόλοιπους ασθενείς, οι κύστες παρέμειναν σταθερές.

Το εμβόλιο είχε δοκιμαστεί στο παρελθόν και σε ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση και διέτρεχαν υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Όλοι οι συμμετέχοντες σε εκείνη τη δοκιμή παρέμειναν χωρίς νόσο για τουλάχιστον πέντε χρόνια.

«Σκεφτήκαμε ότι, εφόσον μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ανοσολογική απόκριση σε ασθενείς που είχαν ήδη καρκίνο, το εμβόλιο θα έπρεπε να λειτουργεί ακόμη καλύτερα σε ανθρώπους οι οποίοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο λόγω οικογενειακού ιστορικού, γενετικής μετάλλαξης ή κύστης στο πάγκρεας», ανέφερε η Zaidi.

«Αυτή είναι μόνο η αρχή» – Το επόμενο βήμα

Μια ακόμη κλινική δοκιμή βρίσκεται αυτή την περίοδο στη φάση εγγραφής ασθενών. Εφόσον το εμβόλιο αποδειχθεί επιτυχημένο και σε μεγαλύτερες κλινικές μελέτες, θα μπορούσε να αποτελέσει την πρώτη στρατηγική αναχαίτισης της νόσου και να συμβάλει στη μείωση του αριθμού των περιστατικών καρκίνου του παγκρέατος.

«Η πρόληψη και η έγκαιρη αναχαίτιση σώζουν ζωές και μειώνουν τη νοσηρότητα που συνδέεται με την ανάπτυξη και την εξέλιξη του καρκίνου», δήλωσε η Elizabeth Jaffee, αναπληρώτρια διευθύντρια του Johns Hopkins Kimmel Cancer Center και συνδιευθύντρια του Skip Viragh Center for Pancreatic Cancer.

«Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους καρκίνους των οποίων η συχνότητα εμφάνισης σε νεότερες ηλικίες αυξάνεται και για τους οποίους δεν διαθέτουμε αποτελεσματικές μεθόδους έγκαιρης ανίχνευσης», πρόσθεσε.

«Αυτή είναι μόνο η αρχή, όμως τα ευρήματα δείχνουν ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται. Έχουμε ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας, αλλά πρόκειται για ένα καλό ξεκίνημα με στόχο την πρόληψη, κάτι που μέχρι σήμερα κανείς δεν είχε σκεφτεί να επιχειρήσει», κατέληξε.