φρένο-σε-νέα-αιολικά-φωτοβολταϊκά-1588092

«Φρένο» σε νέα αιολικά & φωτοβολταϊκά: Σε ποιες περιοχές μπαίνουν «κόφτες»

Ένα σαφές μήνυμα “συγκράτησης” της ανεξέλεγκτης επέκτασης των έργων ΑΠΕ επιχειρεί να στείλει το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο που παρουσίασε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, με τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο να περιγράφει έναν σχεδιασμό που βάζει για πρώτη φορά αυστηρότερους οριζόντιους περιορισμούς, ειδικά στα αιολικά, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης και στις αυξανόμενες κοινωνικές αντιδράσεις.

Σχεδόν όλες οι Κυκλάδες, με εξαίρεση την Άνδρο και τη Νάξοτίθενται εκτός σχεδιασμού για νέα αιολικά πάρκα με το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ που έθεσε χθες σε διαβούλευση το ΥΠΕΝ, εισάγοντας για πρώτη φορά σαφείς γεωγραφικούς αποκλεισμούς και αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης για αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα.

Αντίστοιχα, στα Δωδεκάνησα οι δυνατότητες ανάπτυξης νέων αιολικών περιορίζονται δραστικά, καθώς από το σύνολο των νησιών παραμένουν επιλέξιμες ουσιαστικά μόνο η Ρόδος και η Κάρπαθος, ενώ το νέο πλαίσιο αναδιαμορφώνει συνολικά τον ενεργειακό χάρτη των νησιωτικών περιοχών.

Η κεντρική πρόβλεψη του νέου χωροταξικού είναι η καθολική απαγόρευση χωροθέτησης νέων αιολικών πάρκων σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η ρύθμιση αυτή αφήνει εκτός σχεδιασμού σχεδόν το σύνολο του νησιωτικού συμπλέγματος του Αιγαίου, διατηρώντας δυνατότητα ανάπτυξης μόνο στα 15 μεγαλύτερα νησιά της χώρας: Κρήτη, Εύβοια, Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Σάμος, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Λευκάδα, Θάσος, Κάρπαθος, Ρόδος, Άνδρος και Νάξος.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται από τις πιο ισχυρές παρεμβάσεις του νέου πλαισίου, καθώς απαντά σε πολυετείς αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών για την εκτεταμένη εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε μικρά νησιά με έντονο τουριστικό, περιβαλλοντικό και πολιτιστικό αποτύπωμα όπως για παράδειγμα η Τήνος και η Σκύρος.

Μοναδικές εξαιρέσεις για τα νησιά κάτω από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα, προβλέπεται να υπάρξουν για ειδικές ανάγκες δημοσίου συμφέροντος, όπως η κατασκευή μιας αφαλάτωσης, η ασφάλεια δικτύου ή ανάγκες ενεργειακής επάρκειας σε μη διασυνδεδεμένα ή ευάλωτα νησιά.

Πέρα από τα νησιά, αυστηρότερος γίνεται ο χάρτης αποκλεισμών και στην ηπειρωτική χώρα. Για πρώτη φορά απαγορεύεται η εγκατάσταση αιολικών σταθμών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, ενώ εκτός σχεδιασμού τίθενται και τα λεγόμενα «απάτητα βουνά», δηλαδή ορεινοί όγκοι ή τμήματά τους χωρίς οδική διάνοιξη, όπως τα Λευκά Όρη, ο Σμόλικας, η Τύμφη, ο Ταΰγετος, τα Άγραφα, ο Πάρνωνας, η Δίκτη και άλλες προστατευμένες ορεινές ενότητες.

Ειδικά για τα αιολικά εισάγονται τρεις βασικοί περιορισμοί:

Πρώτος περιορισμός: ο άνεμος. Δεν επιτρέπονται αιολικά σε Δημοτικές Ενότητες όπου το αιολικό δυναμικό είναι χαμηλό, δηλαδή κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Η λογική είναι ότι αν δεν υπάρχει καλός άνεμος, δεν έχει νόημα να επιβαρύνεται μια περιοχή. Αυτός ο περιορισμός όπως ανέφερε χθες υφυπουργός ενέργειας Νίκος Τσάφος, αποκλείει περίπου τη μισή χώρα ως έκταση, αν και σε μεγάλο μέρος αυτών των περιοχών ούτως ή άλλως δεν υπήρχε σοβαρό επενδυτικό ενδιαφέρον για αιολικά.

Δεύτερος περιορισμός: το υψόμετρο. Προβλέπεται οριζόντια απαγόρευση πάνω από τα 1.200 μέτρα. Το όριο αυτό συνδέεται με τη φυσική διαφοροποίηση που παρατηρείται στα μεγάλα υψόμετρα, ιδίως με τη ζώνη όπου αρχίζει το αλπικό τοπίο. Η επιλογή του ορίου δεν έγινε αυθαίρετα, αλλά με βάση επιστημονικά και διοικητικά κριτήρια.

Τρίτος περιορισμός: οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας, δηλαδή οι περιοχές Natura που αφορούν κυρίως την προστασία πουλιών. Στις ΖΕΠ προβλέπεται κατ’ αρχήν απαγόρευση αιολικών. Ήδη στην πράξη, όπως αναφέρθηκε, περίπου δύο στα τρία έργα σε τέτοιες περιοχές απορρίπτονταν μέσω της περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Πλέον η απαγόρευση γίνεται πιο καθαρή. Εξαίρεση μπορεί να υπάρξει μόνο αν συντρέχουν δύο προϋποθέσεις: πρώτον, να το επιτρέπει η ειδική περιβαλλοντική μελέτη μιας περιοχής και δεύτερον, να υπάρχει πολύ καλό αιολικό δυναμικό, δηλαδή περίπου 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Την ίδια στιγμή, το σχέδιο ενισχύει τους περιορισμούς σε προστατευόμενες περιοχές. Εκτός από τις ζώνες απολύτου προστασίας, όπου η απαγόρευση ίσχυε ήδη, το νέο πλαίσιο επεκτείνει τους αποκλεισμούς στις ζώνες προστασίας της φύσης, σε οικοτόπους προτεραιότητας και σε μεγάλο μέρος περιοχών ειδικής προστασίας για την ορνιθοπανίδα.

Οριζόντιοι περιορισμοί στα φωτοβολταϊκά

Για τα φωτοβολταϊκά, το νέο πλαίσιο εισάγει οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης σε περιοχές Natura, δάση, υγροτόπους και αρχαιολογικές ζώνες.

Η λογική, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, είναι ότι σε αντίθεση με τα αιολικά, τα φωτοβολταϊκά δεν εξαρτώνται από κάποια ιδιαίτερη γεωγραφική συνθήκη, αφού “ο ήλιος είναι ίδιος παντού”. Επομένως, κρίθηκε ότι μπορούν να αποκλειστούν οριζόντια από περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

Παράλληλα, μπαίνει και νέος μηχανισμός περιορισμού της κάλυψης γης. Επειδή οι διαφοροποιήσεις ανά περιφερειακή ενότητα είναι τεράστιες –σε κάποιες περιοχές η κάλυψη είναι ήδη κοντά στο 4% ενώ αλλού μόλις 0,5%– το υπουργείο εγκατέλειψε την ιδέα ενός ενιαίου πανελλαδικού ορίου.

Αντί αυτού, επιλέχθηκε η λογική του “παγώματος” της σημερινής κατάστασης και προσθήκης επιπλέον 1,5% κάλυψης ανά περιφερειακή ενότητα. Με απλά λόγια, από το επίπεδο που βρίσκεται σήμερα κάθε περιοχή, θα μπορεί να αδειοδοτηθεί επιπλέον φωτοβολταϊκή κάλυψη έως 1,5%. Όταν το όριο συμπληρωθεί, δεν θα εγκρίνονται νέα έργα.