Πάτρα: Ανάπλαση παραλιακού μετώπου – Τι ζητούν οι πολίτες και τι προβλέπει η μελέτη

Η συζήτηση γύρω από την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Πάτρας δεν περιορίζεται στη διάσταση ενός μεγάλου τεχνικού έργου, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στο κατά πόσο ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της τεχνικής έκθεσης της Ειδικής Αρχιτεκτονικής Μελέτης του Δήμου Πατρέων με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης της Data Consultants, καθώς αναδεικνύει εάν οι προτεραιότητες των πολιτών συμβαδίζουν με τις προτάσεις των μελετητών.

Η ανάλυση που ακολουθεί δεν εξετάζει αν υπάρχει συνολική στρατηγική για την ανάπτυξη του τμήματος του παραλιακού μετώπου που ανήκει στον Δήμο, ούτε αξιολογεί αν οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν καλύπτουν συνολικά τις ανάγκες της πόλης. Εστιάζει αποκλειστικά στο κατά πόσο ο σχεδιασμός συγκλίνει ή αποκλίνει από τις επιθυμίες των Αχαιών, όπως αυτές καταγράφηκαν στην έρευνα της Data Consultants.

Η έρευνα της Data Consultants δείχνει ότι οι κάτοικοι της Πάτρας και συνολικά της Αχαΐας, αντιμετωπίζουν το παραλιακό μέτωπο όχι ως ένα απλό έργο αισθητικής αναβάθμισης, αλλά ως ένα σύνθετο αναπτυξιακό εγχείρημα. Στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους βρίσκονται οι τουριστικές υποδομές (42,7% στον Δήμο Πατρέων), ακολουθούν οι χώροι περιπάτου και αναψυχής (37,3%), οι περιβαλλοντικές παρεμβάσεις (34,5%), οι κυκλοφοριακές βελτιώσεις (30,5%) και οι νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες (28,4%). Το σημαντικότερο εύρημα, όμως, είναι ότι σχεδόν κανείς δεν δηλώνει πως δεν χρειάζεται καμία παρέμβαση, γεγονός που καταδεικνύει ευρεία κοινωνική συναίνεση υπέρ μιας συνολικής αναβάθμισης του παραλιακού μετώπου.

Από την άλλη πλευρά, η τεχνική έκθεση της μελέτης δεν περιορίζεται στην περιγραφή επιμέρους έργων υποδομής. Διατυπώνει έναν συνολικό σχεδιασμό που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Ως βασικός στόχος της παρέμβασης περιγράφεται η «ανάκτηση της λησμονημένης σχέσης με τη θάλασσα», η σύνδεση του αστικού ιστού με το παράκτιο μέτωπο και η δημιουργία μιας ενιαίας δημόσιας διαδρομής (Promenade) που θα λειτουργεί ως συνέχεια της πόλης προς το νερό. Η μελέτη κάνει λόγο για άρση των σημερινών φραγμών, για λειτουργική και αντιληπτική συνέχεια του δημόσιου χώρου και για ανάδειξη της πολιτιστικής και ιστορικής φυσιογνωμίας της Πάτρας.

Η πρώτη μεγάλη σύμπτωση ανάμεσα στην κοινωνία και στη μελέτη αφορά στο ζήτημα της πρόσβασης και της καθημερινής χρήσης του παραλιακού μετώπου. Οι πολίτες ζητούν περισσότερους χώρους περιπάτου και αναψυχής, ενώ η μελέτη προβλέπει τη δημιουργία ενός συνεχούς παραλιακού περιπάτου, νέων δημόσιων χώρων, ποδηλατοδρόμου, χώρων στάσης και πρασίνου, μετατρέποντας το σημερινό λιμενικό όριο σε ζώνη καθημερινής ζωής. Το παραλιακό μέτωπο παύει να αντιμετωπίζεται ως χώρος αποκλειστικά λιμενικών λειτουργιών και αποκτά χαρακτηριστικά αστικού πάρκου μεγάλης κλίμακας.

Αντίστοιχη είναι και η εικόνα στο ζήτημα του περιβάλλοντος. Η δημοσκόπηση καταγράφει ισχυρή απαίτηση για περισσότερο πράσινο και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των συνεχών καυσώνων απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους πολίτες. Η μελέτη απαντά με έναν ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό σχεδιασμό που προβλέπει γραμμικό πάρκο, εκτεταμένες φυτεύσεις, νέες δενδροστοιχίες, χλοοτάπητες, χρήση ψυχρών και υδατοδιαπερατών υλικών, καθώς και συστήματα διαχείρισης ομβρίων υδάτων και έξυπνης άρδευσης. Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για αισθητική αναβάθμιση, αλλά για παρέμβαση που επιχειρεί να βελτιώσει το μικροκλίμα της περιοχής και να μειώσει τη θερμική επιβάρυνση.

Δείτε ακόμη:

Αλεποχώρι: Σε λειτουργία η νέα υδρογεώτρηση στη Βένιζα

Αντίστοιχη είναι και η εικόνα στο ζήτημα του περιβάλλοντος. Η δημοσκόπηση καταγράφει ισχυρή απαίτηση για περισσότερο πράσινο και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των συνεχών καυσώνων απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους πολίτες. Η μελέτη απαντά με έναν ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό σχεδιασμό που προβλέπει γραμμικό πάρκο, εκτεταμένες φυτεύσεις, νέες δενδροστοιχίες, χλοοτάπητες, χρήση ψυχρών και υδατοδιαπερατών υλικών, καθώς και συστήματα διαχείρισης ομβρίων υδάτων και έξυπνης άρδευσης. Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για αισθητική αναβάθμιση, αλλά για παρέμβαση που επιχειρεί να βελτιώσει το μικροκλίμα της περιοχής και να μειώσει τη θερμική επιβάρυνση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η οικονομική διάσταση της σύγκρισης. Η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες δεν επιθυμούν απλώς έναν όμορφο χώρο περιπάτου. Πρώτη επιλογή τους είναι οι τουριστικές υποδομές, ενώ σχεδόν τρεις στους δέκα ζητούν νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, κάτι το οποίο όμως φαίνεται να απουσιάζει από την τεχνική έκθεση των μελετητών.

Ωστόσο, στους στόχους της τεχνικής έκθεσης περιλαμβάνεται η οικονομική ανάπτυξη της πόλης, η δημιουργία νέων πολιτιστικών και τουριστικών χρήσεων, η αξιοποίηση των προβλητών, η εγκατάσταση περιπτέρων πολιτισμού και αναψυχής, καθώς και η ενίσχυση της επισκεψιμότητας, όμως δεν βρίσκονται υπό σχεδιασμό ή δεν είναι σαφής η λειτουργία για χώρους που θα μπορούσαν να αναπτύξουν έντονη οικονομική δραστηριότητα. Δηλαδή, μπορεί το παραλιακό μέτωπο δεν αντιμετωπίζεται ως ένας μεγάλος πεζόδρομος, αλλά ως ένας νέος αναπτυξιακός πυρήνας που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός οικονομικής δραστηριότητας, αλλά δεν είναι άμεσος ο τρόπος επίδρασης στην οικονομική ζωή του τόπου.

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η μελέτη επιχειρεί να απευθυνθεί σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες. Προβλέπει χώρους παιχνιδιού για παιδιά, skatepark και ποδηλατικές διαδρομές για τους νέους, πολιτιστικές υποδομές, καθιστικούς χώρους, προσβάσεις για άτομα με αναπηρία, έξυπνες ψηφιακές υπηρεσίες για κατοίκους και επισκέπτες, καθώς και υποδομές που ενισχύουν την καθημερινή χρήση του χώρου. Η προσέγγιση συνάδει με την εικόνα που αναδεικνύει η δημοσκόπηση, σύμφωνα με την οποία οι πολίτες δεν επιθυμούν μονοδιάστατες παρεμβάσεις αλλά ένα πολυλειτουργικό παραλιακό μέτωπο που θα εξυπηρετεί διαφορετικές ανάγκες.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τη σύγκριση είναι ότι, τουλάχιστον σε επίπεδο σχεδιασμού, η μελέτη απαντά στις περισσότερες από τις βασικές απαιτήσεις που εκφράζουν οι πολίτες μέσω της δημοσκόπησης. Υπάρχει σαφής σύγκλιση ως προς την ανάγκη για περισσότερο πράσινο, καλύτερη πρόσβαση στη θάλασσα, ενίσχυση της αναψυχής, ανάπτυξη του τουρισμού και δημιουργία νέων οικονομικών δυνατοτήτων, αλλά χωρίς άμεσες εμπορικές-επιχειρηματικές δραστηριότητες τις οποίες όμως επιθυμεί η πλειοψηφία των πολιτών.