υπόμνημα-στην-κυβέρνηση-για-μέσο-σταθ-1550155

ΚΟΙΝΩΝΙΑ | 16.03.2026 | 13:50

Υπόμνημα στην κυβέρνηση για μέσο σταθερής τροχιάς στην Κρήτη

Tην ένταξη σχεδιασμού σιδηροδρομικής ή αντίστοιχης υποδομής μαζικής μεταφοράς στην Κρήτη, ζητά από την ελληνική κυβέρνηση μέσω υπομνήματος η Παγκρήτια Ανοικτή Επιτροπή για τη Δημιουργία Μέσου Σταθερής Τροχιάς, στο πλαίσιο του εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού μεταφορών.

Στην εν λόγω Επιτροπή, συμμετέχουν εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και επαγγελματικών οργανώσεων, μεταξύ των οποίων αντιπεριφερειάρχες, δήμαρχοι, συγκοινωνιολόγοι και εκπρόσωποι επιμελητηρίων.

Όπως σημειώνει στο υπόμνημά της η Επιτροπή, η Κρήτη αποτελεί τη μεγαλύτερη νησιωτική περιφέρεια της χώρας και ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και τουριστικά κέντρα της Μεσογείου, με πληθυσμό που υπερβαίνει τους 630.000 κατοίκους. Παράλληλα, κάθε χρόνο υποδέχεται περισσότερους από επτά εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ η τουριστική περίοδος διαρκεί έως και επτά μήνες σε αρκετές περιοχές.

Παρά τη σημαντική αυτή δραστηριότητα, το νησί παραμένει μία από τις μεγαλύτερες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς υποδομή μέσου σταθερής τροχιάς. Την ίδια στιγμή, προχωρούν μεγάλα έργα μεταφορών, με σημαντικότερο την κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλλι, το οποίο αναμένεται να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους αεροπορικούς κόμβους της χώρας. Η απόσταση του αεροδρομίου από το Ηράκλειο – που ξεπερνά τα 35 χιλιόμετρα – ενισχύει, σύμφωνα με τους συντάκτες του υπομνήματος, την ανάγκη δημιουργίας σύγχρονων δημόσιων μεταφορών υψηλής χωρητικότητας.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι περίπου το 75% του πληθυσμού της Κρήτης κατοικεί στον βόρειο άξονα του νησιού, όπου συγκεντρώνεται και η μεγαλύτερη οικονομική και τουριστική δραστηριότητα. Στις περιόδους αιχμής, ο πραγματικός πληθυσμός που κινείται σε αυτή την περιοχή – συμπεριλαμβανομένων εργαζομένων και επισκεπτών – μπορεί να ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο άτομα. Παρά τη μεγάλη αυτή κινητικότητα, οι μετακινήσεις βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στο οδικό δίκτυο και στο ιδιωτικό αυτοκίνητο.

Η προτεινόμενη χωρική διάρθρωση του δικτύου προβλέπει τη διερεύνηση ανάπτυξης ενός συστήματος σταθερής τροχιάς – σιδηροδρομικού ή ελαφρού ηλεκτρικού σιδηρόδρομου τύπου tram-train – που θα συνδέει τις βασικές πόλεις και τουριστικές περιοχές της βόρειας Κρήτης. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται σύνδεση από τη Σητεία έως την Κίσσαμο, καθώς και ξεχωριστός κλάδος που θα συνδέει το Ηράκλειο με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι.

Στο υπόμνημα αναλύεται επίσης η σκοπιμότητα ενός τέτοιου έργου, με έμφαση στα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη. Μεταξύ άλλων επισημαίνεται ότι ένα σύστημα μαζικών μεταφορών υψηλής χωρητικότητας θα μπορούσε να μειώσει το κόστος μετακινήσεων για τα νοικοκυριά, να βελτιώσει την προσβασιμότητα για όλες τις κοινωνικές ομάδες και να περιορίσει την εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας.

Η Παγκρήτια Επιτροπή αναφέρεται στα παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών νησιωτικών περιφερειών στις οποίες έχουν αναπτυχθεί σιδηροδρομικά δίκτυα και δίκτυα τραμ που συνδέουν βασικούς αστικούς πόλους, τα αεροδρόμια, τα λιμάνια και τις ζώνες αυξημένης παρουσίας επισκεπτών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Κορσική, με σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ των βασικών αστικών κέντρων, η Μαγιόρκα, με σιδηροδρομικό δίκτυο και γραμμές τραμ, η Σικελία, με περιφερειακό σιδηροδρομικό δίκτυο που συνδέει τις κύριες πόλεις του νησιού, ηΣαρδηνία, με περιφερειακό σιδηροδρομικό δίκτυο και τοπικές γραμμές τραμ στις αστικές περιοχές και η Τενερίφη στα Κανάρια Νησιά, όπου λειτουργούν σύγχρονα συστήματα τραμ.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται και στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών μεταφορών, που προωθούν τη μεταφορά μετακινήσεων από το οδικό δίκτυο προς πιο βιώσιμα μέσα, όπως οι σιδηροδρομικές μεταφορές, στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή ζητά από την Πολιτεία τρία βασικά βήματα:

την ένταξη της πρόβλεψης για μέσο σταθερής τροχιάς στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών,
την ενσωμάτωσή της στο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κρήτης,
και την άμεση εκπόνηση αναγνωριστικής μελέτης χάραξης, συνοδευόμενης από μελέτες σκοπιμότητας και συγκοινωνιακής λειτουργίας.