ελευθερία-του-τύπου-τελευταία-και-κατ-1579151

ΚΟΙΝΩΝΙΑ | 30.04.2026 | 22:22

Ελευθερία του Τύπου: Τελευταία και καταϊδρωμένη η Ελλάδα στην ΕΕ

Προσθήκη του aftodioikisi.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Η Ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως σημείωσε τη χειρότερη της επίδοση για τα τελευταία 25 χρόνια, σύμφωνα, πάντα, με τον Παγκόσμιο Δείκτη που δημοσίευσαν οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF) για το 2026. Η ετήσια έκθεση «World Press Freedom Index» παρουσιάζει το…γνωστό δυστοπικό τοπίο, όπου η παραπληροφόρηση μέσω AI, οι πολιτικές πιέσεις και η οικονομική ανασφάλεια των μέσων ενημέρωσης έχουν μετατρέψει την ποιοτική δημοσιογραφία σε είδος υπό εξαφάνιση.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η Ελλάδα για άλλη μία χρονιά απογοητεύει, καταλαμβάνοντας τη χαμηλότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, σε σύνολο 180 χωρών, η Ελλάδα βρίσκεται στη 86η θέση, κάτω από την Αλβανία, το Κόσοβο και τη Μογγολία, αλλά πάνω από το Λεσόθο και το Τσαντ. Συγκριτικά με πέρυσι, όμως, ανεβήκαμε τρεις ολόκληρες θέσεις, αλλά παραμένουμε σταθερά στην τελευταία θέση της «πορτοκαλί ζώνης», των προβληματικών χωρών, με 55,05 μονάδες βάσει 5 υποδεικτών.

Οι αιτίες της επίδοσης

Οι RSF εντοπίζουν τρεις κύριους λόγους για τη διατήρηση της χώρας στις χαμηλές βαθμίδες:

Δικαστική Πίεση (SLAPPs): Η συχνή χρήση καταχρηστικών αγωγών εναντίον ερευνητών δημοσιογράφων παραμένει το κύριο μέσο φίμωσης της κριτικής.
Παρακολούθηση και Ασφάλεια: Οι σκιές από το σκάνδαλο των υποκλοπών και η αργή πρόοδος στις έρευνες για τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ επηρεάζουν αρνητικά τη βαθμολογία.
Πολυφωνία και Ιδιοκτησία: Η συγκέντρωση των Μέσων Ενημέρωσης σε περιορισμένο αριθμό επιχειρηματικών ομίλων με παράλληλες οικονομικές δραστηριότητες, δημιουργεί περιβάλλον αυτολογοκρισίας.

Αναλυτικά η αναφορά για την Ελλάδα

«Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είναι υπεύθυνος για την εποπτεία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τη συντακτική τους ανεξαρτησία. Η ρυθμιστική αρχή για τις ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), το οποίο κατηγορείται για βραδύτητα και αναποτελεσματικότητα, δεν έχει υποστεί σημαντική αναμόρφωση ούτε από την παρούσα, ούτε από την προηγούμενη κυβέρνηση. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ), η οποία τελεί υπό την εποπτεία του πρωθυπουργού, εμπλέκεται στην παρακολούθηση δημοσιογράφων, πολλοί από τους οποίους έχουν αποτελέσει στόχο του λογισμικού υποκλοπής Predator.

Παρά τις συνταγματικές εγγυήσεις, η Ελευθερία του Τύπου έχει αμφισβητηθεί σε νομοθετικό επίπεδο. Οι νέοι νόμοι που ψηφίστηκαν από το Κοινοβούλιο ως απάντηση στο σκάνδαλο των υποκλοπών “Predatorgate” αποσκοπούν στην καλύτερη προστασία των πολιτών από την αυθαίρετη παρακολούθηση, αλλά δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο απάλλαξε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) από κάθε ευθύνη για τη συμμετοχή της στο σκάνδαλο. Ένα νομοσχέδιο για τα μέσα ενημέρωσης οδήγησε στη δημιουργία μιας αμφιλεγόμενης επιτροπής δεοντολογίας, ενώ ένας δημοσιογράφος καταδικάστηκε βάσει του ποινικού κώδικα για διάδοση ψευδών πληροφοριών χωρίς καμία αδιάσειστη απόδειξη. Μια τροπολογία που ψηφίστηκε το 2023 αυξάνει τον κίνδυνο φυλάκισης δημοσιογράφων για δυσφήμιση.

Παράλληλα, η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας, σε συνδυασμό με τη μείωση του αναγνωστικού κοινού και των διαφημιστικών προϋπολογισμών, έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη μακροπρόθεσμη επιβίωση πολλών μέσων ενημέρωσης. Ο αντίκτυπος της νέας νομοθεσίας που αποσκοπεί στην αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά την ιδιοκτησία και τη χρηματοδότηση των μέσων ενημέρωσης παραμένει αβέβαιος.

Τα γραφεία ορισμένων μέσων ενημέρωσης δέχονται τακτικά επιθέσεις από ακροαριστερούς και ακροδεξιούς ακτιβιστές που τα θεωρούν ιδεολογικούς εχθρούς. Επιπλέον, οι γυναίκες δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν συχνά σεξισμό στον χώρο εργασίας.

Η αστυνομία καταφεύγει τακτικά στη βία και σε αυθαίρετες απαγορεύσεις για να παρεμποδίσει τη δημοσιογραφική κάλυψη των διαδηλώσεων και της προσφυγικής κρίσης στα ελληνικά νησιά. Δημοσιογράφοι έχουν πέσει θύματα σωματικών επιθέσεων κατά τη διάρκεια αθλητικών εκδηλώσεων και μπροστά στα σπίτια τους. Η δολοφονία του βετεράνου αστυνομικού συντάκτη Γιώργου Καραϊβάζ, ο οποίος πυροβολήθηκε μέρα μεσημέρι μπροστά από το σπίτι του στην Αθήνα το 2021, παραμένει ανεξιχνίαστη, καθώς δύο ύποπτοι αθωώθηκαν το 2024. Το περιορισμένο πεδίο αρμοδιοτήτων μιας ομάδας εργασίας για την προστασία των δημοσιογράφων την εμποδίζει να αντιμετωπίσει τη συστημική κρίση της ελληνικής δημοσιογραφίας».

Οι κορυφαίες επιδόσεις

Η γεωγραφική διαίρεση μεταξύ των χωρών που προστατεύουν το λειτούργημα και εκείνων που το καταστέλλουν παραμένει χαοτική. Η Βόρεια Ευρώπη συνεχίζει να αποτελεί το «καταφύγιο» της ελεύθερης δημοσιογραφίας.

Η Νορβηγία βρίσκεται πρώτη θέση και ακολουθούν:

Ολλανδία (2η), Εσθονία (3η), Δανία (4η), Σουηδία (5η), Φινλανδία (6η), Ιρλανδία (7η), Ελβετία (8η), Λουξεμβούργο (9η) και Πορτογαλία (10η).