Politico: Βλέπει «διαζύγιο» Ευρώπης – ΗΠΑ λόγω Γροιλανδίας

Όπως συμβαίνει με πολλές αποτυχημένες σχέσεις, είναι μια ιστορία γεμάτη καβγάδες, ανείπωτες εντάσεις και προσπάθειες να διατηρηθεί η δημόσια εικόνα από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε στον Λευκό Οίκο πριν από ένα χρόνο, σχολιάζει το Politico αναφορικά με τις πρόφατες απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία.

Αλλά για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μακροβιότερων και πιο πιστών συμμάχων της Αμερικής, η απειλή του Τραμπ για τιμωρητικούς δασμούς εναντίον όποιου προσπαθήσει να τον εμποδίσει να καταλάβει τη Γροιλανδία ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Το διαζύγιο, πιστεύουν, είναι πλέον αναπόφευκτο. 

Σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, απογοητευμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν την βιασύνη του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία ως «τρελή» και «παράλογη», ρωτώντας τον αν έχει έχει παρασυρθεί από την «πολεμική του διάθεση» μετά την περιπέτειά του στη Βενεζουέλα – και λέγοντας ότι αξίζει τα πιο σκληρά αντίποινα της Ευρώπης για αυτό που πολλοί θεωρούν μια σαφή και απρόκλητη «επίθεση» εναντίον συμμάχων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. 

«Νομίζω ότι θεωρείται ότι το παρακάνει», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος, όπως και άλλοι, θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να μιλήσει ειλικρινά. «Η Ευρώπη έχει επικριθεί ότι είναι αδύναμη απέναντι στον Τραμπ. Υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό, αλλά υπάρχουν και κόκκινες γραμμές».

Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιστεύουν ολοένα και περισσότερο ότι είναι καιρός να αντιμετωπίσουν την αλήθεια ότι η Αμερική του Τραμπ δεν είναι πλέον αξιόπιστος εμπορικός εταίρος, και ακόμη λιγότερο αξιόπιστος σύμμαχος ασφαλείας, και να κοιτάξουν επειγόντως στο μέλλον. «Υπάρχει μια μετατόπιση στην πολιτική των ΗΠΑ και από πολλές απόψεις είναι μόνιμη», σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο ευρωπαϊκής κυβέρνησης. «Το να περιμένουμε να περάσει δεν είναι λύση. Αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι μια ομαλή και συντονισμένη κίνηση προς μια νέα πραγματικότητα».

Αυτός ο συντονισμός έχει ήδη ξεκινήσει, όπως και η μεγάλη συζήτηση για το τι θα ακολουθήσει. 

Εκτός από μια ριζική αλλαγή στην προσέγγιση των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτή η διαδικασία φαίνεται πιθανό να καταλήξει σε μια ριζική αναδιαμόρφωση της Δύσης που θα ανατρέψει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Οι επιπτώσεις κυμαίνονται από διατλαντικές οικονομικές ζημίες καθώς αυξάνονται οι εμπορικές εντάσεις, έως κινδύνους ασφαλείας καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αμυνθεί χωρίς αμερικανική βοήθεια προτού είναι πλήρως έτοιμη να το κάνει. 

Πιθανότατα θα υπάρξουν και κόστη για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως στην ικανότητά τους να προβάλλουν σκληρή ισχύ στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή χωρίς πρόσβαση στο δίκτυο βάσεων , αεροδιαδρόμων και υλικοτεχνικής υποστήριξης που παρέχει σήμερα η Ευρώπη.

Ένα μέλλον μετά τις ΗΠΑ

Παράλληλα με όλες τις συζητήσεις για αντίποινα με στόχο το εμπόριο των ΗΠΑ, διπλωμάτες και κυβερνητικοί αξιωματούχοι στις εθνικές πρωτεύουσες εξετάζουν επίσης τι θα μπορούσε να φέρει μια μακροπρόθεσμη αποχώρηση από την Ουάσινγκτον. 

Για τους περισσότερους, η προοπτική είναι επώδυνη, καθώς θέτει τέλος σε 80 χρόνια ειρηνικής συνεργασίας, αμοιβαίας υποστήριξης και κερδοφόρου εμπορίου και προκαλεί ένα θανάσιμο πλήγμα στο ΝΑΤΟ στην τρέχουσα μορφή του. Πολλές κυβερνήσεις θέλουν να σώσουν ό,τι μπορούν, ενώ η ακροδεξιά ηγέτιδα της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, προσπαθεί να ανοικοδομήσει τις σχέσεις.

Αλλά για ορισμένους κυβερνητικούς αξιωματούχους, ένα μέλλον μετά τις ΗΠΑ για τους Δυτικούς συμμάχους δεν είναι δύσκολο να το φανταστεί κανείς. 

Καταρχάς, τα ευρωπαϊκά κράτη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν ανήκουν στην ΕΕ, όπως η Βρετανία και η Νορβηγία, έχουν περάσει μεγάλο μέρος της δεύτερης θητείας του Τραμπ εργαζόμενα σε μια ολοένα και πιο αποτελεσματική ομάδα που ήδη λειτουργεί χωρίς την Αμερική: τον λεγόμενο συνασπισμό των πρόθυμων να υποστηρίξουν την Ουκρανία.

Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από 35 κυβερνήσεις βρίσκονται σε τακτική επαφή, συναντώνται συχνά διαδικτυακά και αυτοπροσώπως, ενώ παράλληλα αλληλεπιδρούν μέσω λιγότερο επίσημων γραπτών μηνυμάτων. Είναι συνηθισμένοι να αναζητούν πολυμερείς λύσεις σε έναν κόσμο όπου ο Τραμπ αποτελεί μεγάλο μέρος του προβλήματος. 

Τα επίπεδα εμπιστοσύνης σε αυτούς τους κύκλους είναι γενικά υψηλά, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας. Ούτε μόνο σε επίπεδο αξιωματούχων: Οι εθνικοί ηγέτες σηκώνουν τα μανίκια τους και εργάζονται σε νέες, στενές ομάδες. 

Ηγέτες όπως ο Keir Starmer του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Emmanuel Macron της Γαλλίας και ο Friedrich Merz της Γερμανίας, καθώς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, ο Alexander Stubb της Φινλανδίας και ο Meloni της Ιταλίας ανταλλάσσουν τακτικά μηνύματα — συχνά στην ίδια ομαδική συνομιλία. 

Μηνύματα μεταξύ ηγετών

Τον τελευταίο χρόνο έχουν αναπτύξει μια οργανωμενη ρουτίνα ανταλλαγής μηνυμάτων κάθε φορά που ο Τραμπ κάνει κάτι παράλογο και ενδεχομένως επιζήμιο. «Όταν τα πράγματα αρχίζουν να κινούνται γρήγορα, είναι δύσκολο να γίνει ο συντονισμός και αυτή η ομαδική συνομιλία είναι πραγματικά αποτελεσματική», είπε ένα άτομο που γνωρίζει τη συμφωνία. «Σας λέει πολλά για τις προσωπικές σχέσεις και πόσο σημαντικές είναι».

Η «άτυπη αλλά ενεργή» ρύθμιση είναι γνωστή ως Ομάδα της Ουάσινγκτον, από το όνομα της ομάδας Ευρωπαίων ηγετών που επισκέφθηκαν τον Λευκό Οίκο με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον περασμένο Αύγουστο. 

Δείτε ακόμη:

Πορτογαλία: Κεντροαριστερά και ακροδεξιά στον β΄ γύρο των προεδρικών εκλογών

39 νεκροί από τη φονική σύγκρουση τρένων στην Ισπανία

Η προσέγγισή τους τον τελευταίο χρόνο ήταν κυρίως να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να αντιδρούν στις πολιτικές του ενέργειες αντί να δέχονται τα προκλητικά του λόγια. Αυτό το ήθος έχει ωθήσει την ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία, με τον συνασπισμό των προθύμων να κλείνει σε ένα πλαίσιο για ένα ειρηνευτικό σχέδιο στο οποίο έχουν υπογράψει οι ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία. Αυτό σηματοδοτεί ένα σημαντικό επίτευγμα, δεδομένου ότι ο Τραμπ είχε προηγουμένως αποκλείσει τον ρόλο του αμερικανικού στρατού.  

Αλλά η οργή του Τραμπ για τη Γροιλανδία έχει πλέον ανατρέψει την πλάστιγγα. 

Έχει πλέον εξαφανιστεί η ήπια προσέγγιση στις απειλές του Αμερικανού προέδρου. Ακόμα και ο Στάρμερ, που συνήθως είναι ο πιο προσεκτικός ηγέτης, χαρακτήρισε την απειλή του προέδρου για δασμούς ως «λανθασμένη», συμπεριλαμβανομένης, προφανώς, και σε απευθείας τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ την Κυριακή. 

Η κρίση της Γροιλανδίας έχει επικεντρώσει το ενδιαφέρον στο ερώτημα πώς να προχωρήσουν χωρίς την Αμερική στο πλευρό τους. 

«Ο συνασπισμός των προθύμων ξεκίνησε με θέμα την Ουκρανία», είπε ένας άλλος διπλωμάτης. «Αλλά έχει δημιουργήσει πολύ στενούς δεσμούς μεταξύ ορισμένων από τα βασικά πρόσωπα στις πρωτεύουσες. Έχουν οικοδομήσει εμπιστοσύνη, αλλά και την τάση να συνεργάζονται. Γνωρίζουν ο ένας τον άλλον ονομαστικά και είναι εύκολο να επικοινωνήσεις μαζί τους και να στείλεις μηνύματα». 

Ποιος χρειάζεται το ΝΑΤΟ, τέλος πάντων;

Όπως τονίζει το Politico, αυτό το φορμάτ θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτελέσει το θεμέλιο για μια νέα συμμαχία ασφαλείας σε μια εποχή που οι ΗΠΑ δεν θα υποστηρίζουν πλέον το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μια νέα συμφωνία δεν θα απέκλειε τη συνεργασία με την Αμερική, αλλά ούτε θα την θεωρούσε δεδομένη. 

Επίσης, στις συνομιλίες μέσω γραπτών μηνυμάτων με τους ηγέτες της Ομάδας της Ουάσινγκτον εμφανίζεται ο ίδιος ο Ζελένσκι, κάτι που φέρνει στο προσκήνιο μια άλλη ενδιαφέρουσα ιδέα. Η Ουκρανία είναι μακράν η πιο στρατιωτικοποιημένη χώρα μεταξύ των εκπροσωπούμενων, με έναν τεράστιο στρατό, μια εξαιρετικά εξελιγμένη βιομηχανία παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών και περισσότερη εμπειρία στις πραγματικότητες της μάχης από οποιονδήποτε άλλον. 

Ενώ η Ουκρανία επιδιώκει εδώ και καιρό την ένταξη στο ΝΑΤΟ, αυτό τώρα φαίνεται λιγότερο σημαντικό από ό,τι κάποτε, καθώς οι υποσχέσεις της Αμερικής να υποστηρίξει οποιεσδήποτε εγγυήσεις ασφαλείας γίνονται όλο και λιγότερο πειστικές μέρα με τη μέρα. 

Αν η στρατιωτική ισχύς της Ουκρανίας συμπεριλαμβανόταν, όταν προστίθετο σε αυτήν της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, μεταξύ άλλων, η πιθανή ένοπλη ισχύς του συνασπισμού των προθύμων θα ήταν τεράστια και θα περιλάμβανε τόσο πυρηνικά όσο και μη πυρηνικά κράτη. 

Αν και η ανάγκη της Ευρώπης να αμυνθεί με λιγότερη αμερικανική υποστήριξη είναι ένα παλιό θέμα συζήτησης, τις τελευταίες ημέρες έχει υπάρξει μια πληθώρα πρωτοβουλιών και τίτλων από τις Βρυξέλλες. Επισήμως, η ΕΕ έχει αποφασίσει να είναι σε θέση να αμυνθεί έως το 2030.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους πρότεινε πριν από μία εβδομάδα έναν μόνιμο στρατό της ΕΕ με προσωπικό 100.000 ατόμων και αναβίωσε την ιδέα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας περίπου 12 μελών, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου. Η φον ντερ Λάιεν διαφήμισε μια νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας, αν και έχουν ακόμη δοθεί λίγες λεπτομέρειες. 

Υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι αυτές οι συζητήσεις σχετικά με μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας πρέπει να πραγματοποιηθούν και γρήγορα. Οι ηγέτες της ΕΕ θα συναντηθούν αυτοπροσώπως για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής τις επόμενες ημέρες για να βαθμονομήσουν μια απάντηση στις απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία, αν και η συζήτηση μπορεί να έχει πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. 

Καθώς ο Τραμπ αναμένεται να παραστεί στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, υπάρχει επίσης πιθανότητα για κατ’ ιδίαν συνομιλίες μεταξύ της ευρωπαϊκής και της αμερικανικής πλευράς.

Αφού μίλησε με τον Μερτς, τον Μακρόν, τον Στάρμερ και τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε την Κυριακή ότι οι Ευρωπαίοι θα «σταθούν σταθεροί» στη δέσμευσή τους να προστατεύσουν τη Γροιλανδία. «Θα αντιμετωπίσουμε αυτές τις προκλήσεις για την ευρωπαϊκή μας αλληλεγγύη με σταθερότητα και αποφασιστικότητα», είπε. 

πηγή: Politico