Ο Σι Τζινπίνγκ έκοψε το κάπνισμα, η Κίνα δεν μπορεί ακόμα

Το κρατικό μονοπώλιο καπνού της Κίνας έχει γίνει τόσο οικονομικά σημαντικό για την κυβέρνηση, ώστε ακόμη και ο ισχυρότερος ηγέτης της χώρας δεν κατάφερε να περιορίσει τη συνήθεια του καπνίσματος, αναφέρουν οι New York Times.

Την Άνοιξη του 2012 ο Σι Τζινπίνγκ, τότε αντιπρόεδρος της Κίνας, συναντήθηκε στο Πεκίνο με τον Μπιλ Γκέιτς. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης για το κάπνισμα, ο Σι, πρώην καπνιστής, ανέφερε ότι ένιωθε πολύ καλύτερα αφού είχε κόψει το τσιγάρο και χαρακτήρισε τον καπνό σοβαρό πρόβλημα για την Κίνα. Σύμφωνα με τον δρα Ρέι Γιπ, τότε επικεφαλής του Ιδρύματος Γκέιτς στην Κίνα, υποσχέθηκε ότι θα «κάνει κάτι για τον καπνό».

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Μπιλ Γκέιτς εμφανίστηκε σε αντικαπνιστική εκδήλωση μαζί με την Πενγκ Λιγιουάν, σύζυγο του Σι και γνωστή τραγουδίστρια. Ωστόσο, στα χρόνια που ακολούθησαν, η Κίνα σημείωσε μικρή πρόοδο στον περιορισμό του καπνίσματος και δεν προχώρησε ποτέ σε εθνική απαγόρευση καπνίσματος σε κλειστούς χώρους.

Ενώ οι πωλήσεις τσιγάρων μειώθηκαν σε μεγάλο μέρος του κόσμου, στην Κίνα ακολούθησαν αντίθετη πορεία. Η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 39% από το 2003 έως το 2023, ενώ στον υπόλοιπο κόσμο μειώθηκε κατά 26%. Σήμερα πωλούνται στην Κίνα περίπου 2,4 τρισεκατομμύρια τσιγάρα τον χρόνο, σχεδόν τα μισά παγκοσμίως.

Η αποτυχία περιορισμού του καπνίσματος αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ισχύ της Κρατικής Διοίκησης Μονοπωλίου Καπνού, η οποία ρυθμίζει τον κλάδο αλλά παράλληλα διαχειρίζεται και την China National Tobacco Corporation, τον μεγαλύτερο κατασκευαστή τσιγάρων της χώρας.

Το 2025 η εταιρεία παρήγαγε περίπου 244 δισεκατομμύρια δολάρια σε κέρδη και φορολογικά έσοδα, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 7% των συνολικών κρατικών εσόδων. Με την κινεζική οικονομία να επιβραδύνεται και την αγορά ακινήτων να βρίσκεται σε κρίση, τα έσοδα από τον καπνό έχουν αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Το οικονομικό βάρος μεταφράστηκε και σε πολιτική επιρροή. Το 2017 η υπηρεσία μπλόκαρε προσπάθεια ετών για εθνική απαγόρευση καπνίσματος σε κλειστούς χώρους, μεταφέροντας την ευθύνη στις τοπικές κυβερνήσεις, όπου η εφαρμογή των κανόνων είναι συχνά αδύναμη.

Δείτε ακόμη:

Εξερράγη πύραυλος της Blue Origin κατά τη διάρκεια δοκιμής

Προκλητικό πρωτοσέλιδο Τουρκικής εφημερίδας ανήμερα της επετείου της Άλωσης

Σήμερα πολλοί τοπικοί περιορισμοί παραμένουν ανεπαρκείς. Μελέτη του 2022 από το κινεζικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων κατέληξε ότι η αδυναμία περιορισμού του καπνίσματος οφείλεται τόσο στην παρέμβαση του κρατικού μονοπωλίου όσο και στη «διφορούμενη στάση» της κυβέρνησης απέναντι στον καπνό.

Παράλληλα, νέοι άνθρωποι, κυρίως γυναίκες, άρχισαν να οργανώνουν δικές τους αντικαπνιστικές πρωτοβουλίες. Η 23χρονη influencer Άλβα Ζανγκ δημιούργησε ομάδες στα κοινωνικά δίκτυα, καλώντας τους πολίτες να αντιδρούν στο κάπνισμα σε δημόσιους χώρους και να προχωρούν σε καταγγελίες.

Στην αρχή της θητείας του, ο Σι έδειξε διάθεση να συγκρουστεί με τη βιομηχανία καπνού. Το 2013 απαγορεύτηκε στους αξιωματούχους να καπνίζουν κατά τη διάρκεια κυβερνητικών δραστηριοτήτων, ενώ το 2015 αυξήθηκαν οι φόροι στον καπνό.

Όμως η δυναμική αυτή σταδιακά εξασθένησε. Μετά την πανδημία, η Εθνική Επιτροπή Υγείας έδωσε προτεραιότητα στον έλεγχο ασθενειών αντί στον περιορισμό του καπνίσματος. Η Κίνα εξακολουθεί να στοχεύει στη μείωση του ποσοστού καπνιστών στο 20% έως το 2030 από το σημερινό 23%.

Το 2024 ο αξιωματούχος της Εθνικής Επιτροπής Υγείας Γου Σιανγκτιάν παραδέχθηκε τη δυσκολία επίτευξης του στόχου:

«Για να είμαι ειλικρινής, η πίεση είναι τεράστια».