Guardian: Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν πυροδότησε φόβους για στασιμοπληθωρισμό στην παγκόσμια οικονομία;

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο τη Δευτέρα, πυροδοτώντας έντονες απώλειες σε ορισμένες από τις κορυφαίες χρηματιστηριακές αγορές παγκοσμίως, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν θα μπορούσε να θέσει τις βάσεις για ένα παγκόσμιο οικονομικό σοκ, σύμφωνα με ανάλυση του Luca Ittimani στον Gurdian.

Ενώ υποχώρησαν την Τρίτη, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ υπαινίχθηκε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να τελειώσει «πολύ σύντομα», το πετρέλαιο συνεχίζει να κινείται σε υψηλά επίπεδα.

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει μια κρίση ενεργειακού εφοδιασμού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού και των επιτοκίων, σύμφωνα με οικονομολόγους, οι οποίοι πιστεύουν ότι η ανάπτυξη πρόκειται να αποδυναμωθεί ενώ οι τιμές αυξάνονται. Οι φόβοι για στασιμοπληθωρισμό – όπου η οικονομική δραστηριότητα παραμένει στάσιμη, αλλά ο πληθωρισμός αυξάνεται – είναι έντονοι.

Γιατί έχουν πέσει οι χρηματιστηριακές αγορές;

Τη Δευτέρα (8/3), οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν πάνω από 115 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα 100 δολάρια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Το βασικό benchmark πετρελαίου West Texas Intermediate (WTI) έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τις αρχές του έτους, όταν βρισκόταν στα 60 δολάρια το βαρέλι.

Όπως σημειώνει ο Guardian, η εκτόξευση αυτή συνδέεται άμεσα με το κλείσιμο του Στενού του Χορμούζ από το Ιράν, έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς διαύλους για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι περικοπές παραγωγής στην περιοχή εντείνουν τον φόβο για έλλειψη εφοδιασμού και ανεβάζουν ακόμα περισσότερο την τιμή του «μαύρου χρυσού».

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό:

Οι καταναλωτές βλέπουν ακριβότερη βενζίνη, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη.

Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, το οποίο μεταφέρεται στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις:

• Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ θα μπορούσε να φτάσει στο 3,7% αν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 100 δολάρια/βαρέλι.
• Στην Ευρώπη, οι τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 67% την πρώτη εβδομάδα του πολέμου.
• Στην Αυστραλία, ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει σχεδόν 5%, περίπου μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από τις προβλέψεις πριν από τον πόλεμο.

Δείτε ακόμη:

Τουρκία: Ξεκίνησε η δίκη Ιμάμογλου με εντάσεις και διακοπές

Η Volkswagen θα περικόψει 50.000 θέσεις εργασίας

Οι απότομες αυξήσεις στις τιμές ενέργειας είναι στασιμοπληθωριστικές:

• Περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα και επιβραδύνουν την ανάπτυξη.
• Αυξάνουν τον πληθωρισμό, δημιουργώντας πίεση στους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) εκτιμά ότι ένα σοκ στην ενέργεια μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη από 3,2% σε 3% παγκοσμίως, ενώ χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωζώνη μπορεί να δουν ανάπτυξη 1% ή και λιγότερο.

Οι οικονομολόγοι συγκρίνουν το τρέχον σοκ με τις κρίσεις πετρελαίου της δεκαετίας του 1970, όταν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή οδήγησαν σε παρατεταμένους οικονομικούς υφέσεις και υψηλό πληθωρισμό.

Θα αυξηθούν τα επιτόκια;

Η κλιμάκωση του πολέμου καθιστά τις κεντρικές τράπεζες πιο επιφυλακτικές:

Οι αυξήσεις επιτοκίων είναι πιθανές για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός.

Στις ΗΠΑ, οι περικοπές επιτοκίων μετατίθενται για τον Σεπτέμβριο, ενώ στην Ευρώπη και τον Καναδά αναμένονται πιθανές αυξήσεις.

Στην Αυστραλία, αναμένεται πλέον να γίνουν δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο έτος, έναντι μίας πριν από τον πόλεμο.

Σύμφωνα με τον Guardian, ακόμη και αν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα, οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα δεν θα επιστρέψουν στα χαμηλά επίπεδα του Ιανουαρίου, λόγω του ρίσκου νέων αναταραχών. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 145–185 δολάρια το βαρέλι, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.

Χώρες στην Ασία, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, λαμβάνουν ήδη έκτακτα μέτρα για να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Στη Νότια Κορέα, για παράδειγμα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε περιορισμούς στις τιμές καυσίμων, ενώ στο Μπαγκλαντές τα πανεπιστήμια έκλεισαν νωρίτερα για να εξοικονομηθεί ενέργεια.

Όπως επισημαίνει η επικεφαλής οικονομολόγος της National Australia Bank, Sally Auld, μια γρήγορη αποκλιμάκωση της έντασης θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις τιμές του πετρελαίου και να αποφευχθεί η σπειροειδής αύξηση του πληθωρισμού. Αν όμως η σύγκρουση διαρκέσει περισσότερο από ένα μήνα, ο κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης είναι υπαρκτός.