Μνημόνιο…τέλος -Το διάγγελμα Τσίπρα και η επόμενη μέρα

Από αύριο το πρωί το Μνημόνιο -όπως το γνωρίζαμε- είναι παρελθόν. Βασική διαφορά, ότι οι δανειστές δεν θα χρηματοδοτήσουν ξανά την χώρα και η Ελλάδα θα «πληρώνεται» με ρύθμιση χρέους και επαίνους από τις αγορές. Μπορεί κάποιος να πει ότι αυτό είναι καλό νέο. Ωστόσο υπάρχει και κάτι κακό, ότι μέχρι σήμερα η χώρα είχε κάποιον να διαπραγματεύεται, από σήμερα οι αγορές που θα είναι κριτής της χώρας, είναι απρόσωπες και διάλογος δεν μπορεί να υπάρξει.

Και μπορεί η Ελλάδα να μην χρειάζεται άμεσα χρήματα, ωστόσο σήμερα οι αγορές είναι κλειστές για αυτήν και μέχρι την ώρα που θα χρειαστεί πρέπει να τις πείσει ότι δεν πρόκειται να επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος.

Από την Τρίτη κιόλας, μετά από την τυπική ολοκλήρωση του 3ου χρηματοδοτικού προγράμματος, Ευρωπαίοι και ΔΝΤ ενεργοποιούν τις διαδικασίες της «ενισχυμένης εποπτείας». Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Αξιολογήσεις ανά 3μηνο- έλεγχος για το αν η Ελλάδα τηρεί τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει. Υπάρχουν «τιμωρητικές» διαδικασίες; Φυσικά. Αν οι αξιολογήσεις δεν είναι θετικές, δεν θα γίνονται οι εκταμιεύσεις/επιστροφές από τα κέρδη του Ευρωσυστήματος (διακράτηση ελληνικών ομολόγων) ανά 6μηνο, που συνολικά υπολογίζονται σε 5,8 δις ευρώ, θυμίζοντας έτσι το μαρτύριο της σταγόνας με τις εκταμιεύσεις δόσεων τα προηγούμενα μνημονιακά χρόνια.

Τα συντρίμμια των Μνημονίων

Η Ελλάδα βγαίνει από τα Μνημόνια έχοντας απολέσει το 25% του ΑΕΠ της, με 200.000 περισσότερους ανέργους σε σχέση με το 2010, με μισθούς φτώχειας και με χαμηλή παραγωγικότητα, με ομόλογα που ακόμη θεωρούνται «σκουπίδια» (junk) από τους οίκους αξιολόγησης και με ένα αποδυναμωμένο τραπεζικό σύστημα που στηρίχτηκε με 64 δισ. ευρώ για να διασωθεί και έχει σήμερα 120 δισ. ευρώ λιγότερες καταθέσεις σε σχέση με το 2010.

Τα νούμερα είναι αμείλικτα. Η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση της χώρας είναι αρνητική κατά περισσότερο από 140% του ΑΕΠ, το 70% των φυσικών επενδύσεων στην ελληνική οικονομία έχει εξανεμιστεί, η εσωτερική αποταμίευση είναι κάτω του 10% του ΑΕΠ, στην αγορά ακινήτων, οι σωρευτικές απώλειες ξεπέρασαν το 45%, οι μετοχές στο χρηματιστήριο της Αθήνας έχασαν 150 δισ. ευρώ από την αξία τους, ενώ το σύνολο της αξίας των περιουσιακών στοιχείων των ελληνικών νοικοκυριών μέσα σε οκτώ έτη έχει απομειωθεί κατά 498 δισ. ευρώ.

H επόμενη ημέρα

Όπως και να έχει η Ελλάδα έχει αναλάβει σοβαρές υποχρεώσεις μέχρι και το 2023. Η σοβαρότερη εξ αυτών η διατήρηση υψηλών πλεονασμάτων 3,5% του ΑΕΠ.

Η επόμενη ημέρα για την Ελλάδα, μπορεί να μην συνοδεύεται από ένα νέο πρόγραμμα, ωστόσο περιλαμβάνει σαφείς δεσμεύσεις για την ολοκλήρωση εν εξελίξει μεταρρυθμίσεων, οι οποίες παρέχουν τις διασφαλίσεις που έχει ζητήσει η ευρωζώνη για να δώσει την ελάφρυνση του χρέους. Και πέραν των μεσοπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους, ευρωζώνη και ESM δίνουν και δύο «τυράκια» στην κυβέρνηση για να μείνει πιστή στις μεταρρυθμίσεις.

Το πρώτο αφορά τα μακροπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους και το δεύτερο έναν έκτακτο μηχανισμό απομείωσης του χρέους.

Από τις ανακοινώσεις που έκανε σήμερατα ξημερώματα ο ESM, προκύπτει ότι στη βάση μιας ανάλυσης βιωσιμότητας του χρέους που θα συντάξουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, το Eurogroup θα επανεξετάσει στο τέλος της περιόδου χάριτος των δανείων του EFSF, το 2032, το εάν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα για να διασφαλιστεί o στόχος για τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδος (έως 20% του ΑΕΠ). Μάλιστα αποκάλυψε ότι ένας μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για το χρέος θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ενδιάμεσα και σε περίπτωση που το βασικό σενάριο για το χρέος επιδεινωθεί «απροσδόκητα».

Εφόσον αυτός ο μηχανισμός ενεργοποιηθεί από το Eurogroup θα μπορούσε να συνεπάγεται μέτρα όπως η περαιτέρω αναδιάρθρωση των δανείων του EFSF με πάγωμα επιτοκίων και αναβολή πληρωμών τόκων στον βαθμό που είναι απαραίτητο, ώστε οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας να παραμείνουν μεταξύ 15% έως 20% του ΑΕΠ.

Η ενισχυμένη εποπτεία

Ήδη από τις 22 Ιουνίου το Eurogroup έχει καθορίσει τη μορφή που θα έχει η επιτήρηση της Ελλάδας, έως το τέλος του 2022. Στις ανακοινώσεις που έκανε ο ESM σήμερα τα ξημερώματα αποσαφήνισε ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να εξασφαλίσει τη συνέχεια και την ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων του προγράμματος στους εξής βασικούς τομείς:

– Στη δημοσιονομική πολιτική ανέλαβε την υποχρέωση να πετύχει πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα.

– Στην κοινωνική πρόνοια δεσμεύθηκε για τον εκσυγχρονισμό του συνταξιοδοτικού συστήματος και του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης.

– Για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα ανέλαβε να προχωρήσει σε συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις με στόχο την αποκατάσταση της υγείας του τραπεζικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων κόκκινων δανείων.

– Στις αγορές εργασίας και προϊόντων ανέλαβε, μεταξύ άλλων, να ολοκληρώσει ένα σχέδιο δράσης για την αδήλωτη εργασία, να προχωρήσει στη μεταρρύθμιση του συστήματος αδειοδότησης των επενδύσεων και να ολοκληρώσει το κτηματολόγιο.

– Για το Υπερταμείο Αποκρατικοποιήσεων και τις ιδιωτικοποιήσεις ανέλαβε δεσμεύσεις για ένα σχέδιο ανάπτυξης των περιουσιακών στοιχείων και για την ολοκλήρωση βασικών αποκρατικοποιήσεων.

– Για τη δημόσια διοίκηση δεσμεύτηκε να προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων στον δημόσιο τομέα, να φέρει έναν νέο κώδικα εργατικού δικαίου και να εφαρμόσει πολιτικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η τρόικα επιστρέφει

Μια πρώτη ιδέα για τον βαθμό που οι δανειστές θα έχουν παρέμβαση ποιο βαθμό, τόσο στην οικονομική διακυβέρνηση της Ελλάδας όσο και στην άσκηση του νομοθετικού έργου, θα δοθεί στα μέσα Οκτωβρίου. Τότε τα κλιμάκια των θεσμών θα επιστρέψουν στην Αθήνα για την πρώτη μετα-προγραμματική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας, η οποία θα επικεντρωθεί στις προβλέψεις του προϋπολογισμού του 2019, αλλά και στην αποτίμηση των πολιτικών που θα ανακοινώσει ο Αλέξης Τσίπρας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Αμέσως μετά το τέλος αυτής της αξιολόγησης θα εκδοθούν δύο εκθέσεις. Η πρώτη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον ESM και η δεύτερη από το ΔΝΤ. Η πρώτη έκθεση θα υποβληθεί στο Eurogroup και η δεύτερη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ. Το περιεχόμενο των εκθέσεων αυτών θα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τις αγορές, ειδικά από τη στιγμή που οι θεσμοί θα διατυπώνουν επιφυλάξεις για τις πολιτικές που σκοπεύει να ακολουθήσει η ελληνική κυβέρνηση. Το να υπάρχουν θετικές εκθέσεις προόδου από τους θεσμούς έχει σημασία και για έναν ακόμη άλλο λόγο. Αυτές θα είναι εφεξής απαραίτητη προϋπόθεση για την ενεργοποίηση των μέτρων για το χρέος.

Συγκεκριμένα, μόνο μία θετική έκθεση ενισχυμένης εποπτείας θα καθιστά δυνατή την επιστροφή στην Ελλάδα των κερδών που καταγράφουν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος από την κατοχή των ελληνικών ομολόγων SMPs και ANFAs. Τα κέρδη αυτά θα μεταβιβάζονται στην Ελλάδα ισόποσα σε εξαμηνιαία βάση, κάθε Δεκέμβριο και Ιούνιο, αρχής γενομένης το 2018 και έως τον Ιούνιο του 2022, υπό την προϋπόθεση ότι οι θεσμοί θα δίνουν το καλώς έχειν. Πιο απλά, εάν μετά την αξιολόγηση των Ε.Ε., ΕΚΤ, ESM και ΔΝΤ τον Οκτώβριο δεν υπάρξει θετική έκθεση προόδου, τότε τα 600 εκατ. ευρώ που θα έπρεπε κανονικά να λάβει τον Δεκέμβριο η Ελλάδα από τα κέρδη των SMPs και ANFAs δεν θα εκταμιευθούν.

Διάγγελμα

Με διάγγελμα θα απευθυνθεί αύριο στους πολίτες της χώρας ο Αλέξης Τσίπρας για να υπερτονίσει την σημασία και την σπουδαιότητα του απεγκλωβισμού της Ελλάδας από τα μνημόνια και την αυστηρή επιτροπεία επιλέγοντας μία περιοχή με υψηλούς συμβολισμούς που η κυβέρνηση δεν έχει γνωστοποιήσει ακόμη. Πληροφορίες αναφέρουν πως ο πρωθυπουργός θα οριστικοποιήσει το τέλος της επώδυνης οκταετούς περιπέτειας που μοιάζει με Οδύσσεια, ενδεχομένως και από το νησί της Ιθάκης όπως τού έχουν εισηγηθεί συνεργάτες του. Μάλιστα οκτώ χρόνια πριν όταν ο Γ. Παπανδρέου επέλεξε το Καστελλόριζο για να ανακοινώσει την ένταξη της χώρας στο πρώτο μνημόνιο είχε μιλήσει για νέα Οδύσσεια του Ελληνισμού εκφράζοντας την ελπίδα πως η χώρα θα βρει σύντομα την Ιθάκη της. Είναι γεγονός πως η κυβέρνηση εξέτασε πολλές εναλλακτικές για να υποδεχτεί την “επόμενη ημέρα” του μνημονίου. Αρχικώς είχε επικρατήσει ο σχεδιασμός για επιστροφή στο Καστελλόριζο σε συνδυασμό με εκδήλωση στην Πνύκα παρουσία ευρωπαίων αξιωματούχων. Αργότερα και πριν τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Ανατολική Αττική το Μαξίμου αποφάσισε να μην δώσει “πανηγυρικό” τόνο στην ιστορική ημέρα της εξόδου από το Μνημόνιο και να υποδεχτεί την νέα εποχή σε μία λαϊκή συνοικία της β’ Αθηνών, όπως το Αιγάλεω ή το Χαϊδάρι. Όμως και αυτή η σκέψη ακυρώθηκε μετά την δολοφονική πυρκαγιά κι έτσι τις τελευταίες ημέρες προκρίθηκε η προοπτική του διαγγέλματος σε περιοχή εκτός Αττικής.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΜΝΗΜΟΝΙΟ, ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΑΥΡΙΟ ΠΡΩΙ


ΕΓΓΡΑΦΗ NEWSLETTER

ΕΝΗΜΕΡΩΘΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΙ ΓΙΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!