Η Ζάκυνθος της Fraport και της αδιαφορίας – Καλώς ήρθατε στην εγκατάλειψη

Αυτή είναι η Ζάκυνθος του 2025. Ένα νησί που υποδέχεται εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο, διαφημίζεται ως κορυφαίος «βεβαρυμμένος υπερτουριστικός» προορισμός στην Ευρώπη, και την ίδια στιγμή εκθέτει τους πάντες – κατοίκους, επισκέπτες και κράτος – με τις εικόνες ντροπής που αντικρίζει κανείς βγαίνοντας από το αεροδρόμιο.

Χώροι παρατημένοι, πεζοδρόμια εξαφανισμένα κάτω από καλαμιές και ξερόχορτα, πινακίδες πεσμένες στο χώμα, και σκουπίδια που στοιβάζονται στο περιθώριο μιας «τουριστικής εμπειρίας» που ξεκινά… με αποστροφή.

Η εικόνα της πρώτης εντύπωσης θυμίζει περισσότερο τριτοκοσμικό καταυλισμό παρά τουριστική είσοδο σε έναν διεθνή προορισμό. Κανείς δεν νοιάζεται. Ο Δήμος αδιάφορος, η Fraport απούσα, η κοινωνία μουδιασμένη, οι επιχειρηματίες της διαμονής εστιάζουν στις υπηρεσίες και οι εστίαση στα μενού της.

Το φωτορεπορτάζ που ακολουθεί δεν είναι υπερβολή. Είναι η αλήθεια – τραχιά, ντροπιαστική και διαχρονικά “ξεχασμένη”. Και εντός περίφραξης αεροδρομίου αλλά και εκτός…

Διασταύρωση

Συμβιβαστήκαμε με την βρωμιά μας

Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι η εικόνα. Είναι η συνήθεια. Ο Ζακυνθινός περνά πλάι από ξερόχορτα, πεταμένα πλαστικά, διαλυμένες πινακίδες και σκουπίδια, και δεν αντιδρά. Δεν θυμώνει, δεν αγανακτεί, δεν ζητά το αυτονόητο. Ίσως γιατί έχει μάθει να ζει έτσι – μέσα στην παραίτηση και την απάθεια. Η εγκατάλειψη έχει γίνει μέρος της καθημερινής του κανονικότητας. Δεν προκαλεί σοκ, δεν ξυπνά συλλογικά αντανακλαστικά, δεν τον ενοχλεί καν. Αντί για κοινωνική απαίτηση αλλαγής, υπάρχει μια σιωπηλή αποδοχή – και αυτή είναι η μεγαλύτερη ήττα: να μην βλέπεις πια την ασχήμια. Να τη θεωρείς «κουλτούρα» και να πορεύεσαι μέσα της, σαν να είναι φυσική κατάσταση.

Εσωτερικός χώρος

Ανίκανος ο Δήμος

Απέναντι σε αυτή την εικόνα εγκατάλειψης, ο Δήμος Ζακύνθου τηρεί τη μοναδική σταθερότητα που φαίνεται να γνωρίζει: την πλήρη αδιαφορία.

Καμία οργανωμένη προσπάθεια, κανένας προληπτικός καθαρισμός, καμία πρόνοια για την αισθητική του χώρου που αποτελεί την πρώτη εντύπωση του νησιού. Ούτε καν ένας ευπρεπισμός ενόψει της τουριστικής σεζόν.

Αντί να δίνει το παράδειγμα, ο Δήμος μετατρέπει την απραξία σε διοικητική ταυτότητα. Η απουσία του δεν είναι ατύχημα ή περιστασιακή δυσλειτουργία — είναι σταθερή και διαχρονική επιλογή.

Ένας ενιαίος μεγάλος Δήμος 43.000 κατοίκων, σε ένα υπερτουριστικό νησί, αντί να είναι εργοτάξιο και να αναπτύσσεται, έχει βουλιάξει στην φτώχια, τα άδεια ταμεία, την ανυπαρξία μελετών, οράματος, αποφάσεων, τάξης, οργάνωσης και εξωστρέφειας…

Και όταν η αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε τα βασικά, τότε χάνεται το δικαίωμα να μιλά για τουριστική ανάπτυξη, βιωσιμότητα ή “αναβάθμιση της εμπειρίας του επισκέπτη”. Γιατί κανένας επισκέπτης δεν συγκινείται από τα κοινωνικά δίκτυα και τα φυλλάδια· πρώτα βλέπει τη βρώμα, τα χόρτα, τις λακκούβες και τα σκουπίδια…

Εσωτερικός χώρος

Όταν ο νόμος ισχύει… μόνο για τους άλλους

Το πιο εξοργιστικό ίσως στοιχείο είναι ότι η ελληνική νομοθεσία είναι σαφής και αυστηρή ως προς την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων, ακάλυπτων χώρων και γενικά περιοχών με βλάστηση που ενέχει κινδύνους για πυρκαγιά ή δημόσια υγεία. Σύμφωνα με την Πυροσβεστική Διάταξη 20/2022, οι ιδιοκτήτες οικοπέδων, αλλά και οι φορείς της αυτοδιοίκησης, υποχρεούνται κάθε χρόνο, μέχρι τις 30 Απριλίου (που ειδικά για φέτος υπήρξε παράταση μέχρι 15 Ιουνίου), να προβαίνουν στον καθαρισμό των εκτάσεων, διαφορετικά επιβάλλονται πρόστιμα έως 2.000€ και διοικητικές κυρώσεις.

Στη θεωρία, αυτό ισχύει παντού. Στην πράξη, στη Ζάκυνθο, ο νόμος σταματάει έξω από το αεροδρόμιο. Εκεί όπου η δημόσια εικόνα είναι πιο ευάλωτη από ποτέ, οι αρμόδιοι αδιαφορούν και κανένας δεν αναλαμβάνει δράση. Εάν ένας ιδιώτης διατηρούσε ιδιοκτησία σε αυτή την κατάσταση, θα του είχε επιβληθεί ήδη πρόστιμο.

Αν σκεφτούμε μάλιστα πως φέτος δόθηκε χρηματοδότηση ύψους 40 εκατ. ευρώ από το υπουργείο Εσωτερικών προς τους δήμους και τους συνδέσμους τους για την υλοποίηση δράσεων πυροπροστασίας για το 2025, χρηματοδότηση αυξημένη κατά 9 εκατ. ευρώ (28,6%) σε σχέση με πέρυσι, οπότε διατέθηκαν 31 εκατ. € και η Ζάκυνθος πήρε 267.000€ για το σκοπό αυτό.

Κεντρικός δρόμος

Ο «στρατηγός» Fraport και η πραγματικότητα

Η Fraport Greece, διαχειρίστρια του αεροδρομίου της Ζακύνθου, αποκομίζει τεράστια οικονομικά οφέλη από τη λειτουργία του. Ελέγχει μια στρατηγική υποδομή του νησιού, εισπράττει τέλη, μισθώνει χώρους, χτίζει εμπορικό αποτύπωμα.

Δείτε ακόμη:

Υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς σήμερα πολλές περιοχές (χάρτης)

Υψηλός κίνδυνος για πυρκαγιά σε 11 περιοχές (χάρτης)

Κι όμως, παραμένει αόρατη όταν πρόκειται για το αυτονόητο: την ευθύνη απέναντι στον δημόσιο χώρο που περιβάλλει την υποδομή της.

Ούτε μια καμπάνια καθαριότητας, ούτε ένα πρόγραμμα ευπρεπισμού του περιβάλλοντος χώρου, ούτε μια στοιχειώδης παρέμβαση στην αισθητική του δρόμου που οδηγεί από και προς το αεροδρόμιο.

Αντί να λειτουργεί ως φορέας παραδείγματος, η Fraport συμπεριφέρεται σαν αποστειρωμένη πολυεθνική, με το βλέμμα στραμμένο μόνο στους πίνακες κερδών.

Στην τοπική κοινωνία δεν ήταν και δεν είναι παρούσα – ούτε με έργα, ούτε με λόγο, ούτε με δράσεις. Κι όμως, θα αρκούσε μια πράξη εταιρικής κοινωνικής ευθύνης για να αλλάξει η εικόνα ολόκληρης της πύλης εισόδου του νησιού.

Προφανώς, η τοπική της διοίκηση «δεν ζει στη Ζάκυνθο» ή έχει εντολές «να απέχει» από την ενσωμάτωση στον τόπο, στην εκπαίδευση, το περιβάλλον, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τις ανάγκες, την εξωστρέφεια.

Εξωτερικός χώρος

Η Fraport με τα δύο πρόσωπα

Το παράδοξο; Σε άλλες περιοχές, η ίδια εταιρεία έχει να επιδείξει δράσεις ενσωμάτωσης. Στο αεροδρόμιο της Καβάλας, για παράδειγμα, η Fraport έχει υποστηρίξει προγράμματα τοπικής γαστρονομίας εντός του terminal, προβάλλοντας τοπικά προϊόντα. Στη Θεσσαλονίκη, στήριξε δράσεις για τον αειφόρο τουρισμό και την ενίσχυση του πολιτιστικού προφίλ της πόλης μέσω υποδομών και συνεργασιών με τοπικούς φορείς. Ακόμη και στο Ηράκλειο, έχουν υπάρξει συνεργασίες με τον Δήμο για παρεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο του αεροδρομίου. Και στη

Φραγκφούρτη, μητρική έδρα του ομίλου, η Fraport έχει υλοποιήσει δεκάδες δράσεις εταιρικής υπευθυνότητας που αγκαλιάζουν την κοινωνία.

Στη Ζάκυνθο; Αντί να λειτουργεί ως φορέας παραδείγματος, η Fraport παραμένει “ξένη” με τον τόπο που της αποφέρει κέρδη. Στην τοπική κοινωνία δεν είναι παρούσα – ούτε με έργα, ούτε με λόγο, ούτε με συμβολή. Μόνο ημερίδες ενημέρωσης στήνει με πλάτη το Δήμο, απευθυνόμενη στους ιθαγενείς… Και το ερώτημα είναι απλό: Γιατί να δείχνει ενδιαφέρον στην Καβάλα, την Κρήτη ή τη Θεσσαλονίκη (ας αφήσουμε την Φραγκφούρτη) και όχι στη Ζάκυνθο; Γιατί να ανέχεται την εικόνα της εγκατάλειψης έξω από το δικό της αεροδρόμιο;

Εσωτερικός χώρος

Ποιον τουρισμό θέλουμε τελικά στη Ζάκυνθο

Η κατασκευή του αεροδρομίου έφτιαξε τουριστικά την Ζάκυνθο, όμως αυτά οδηγούν στο ουσιώδες ερώτημα: ποιον τουρισμό θέλουμε τελικά; Επενδύουμε εδώ και χρόνια σε αριθμούς, σε αφίξεις, σε διανυκτερεύσεις, σε στατιστικές που εξάγονται πρόχειρα για να δικαιολογήσουν την “ανάπτυξη”. Αλλά ποια είναι η πραγματικότητα στο έδαφος; Βρώμικοι δρόμοι, χαμηλό επίπεδο δημόσιων υποδομών, αποσπασματικός σχεδιασμός, πλήρης έλλειψη αισθητικής συνοχής. Ένα χάσμα τεράστιο χωρίζει τα κέρδη από τον τουρισμό και την ποιότητα ζωής, όχι μόνο για τον επισκέπτη αλλά και – πρωτίστως – για τον κάτοικο.

Ο μαζικός τουρισμός χωρίς κανόνες και χωρίς σεβασμό στον τόπο μετατρέπει σταδιακά το νησί σε μηχανή εξυπηρέτησης συμφερόντων. Δεν υπάρχει όραμα για το τι σημαίνει βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Δεν υπάρχει πρότυπο, ούτε συλλογικός σχεδιασμός που να σέβεται το περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά και την καθημερινότητα των ανθρώπων. Κι αν δεν βάλουμε τώρα τις σωστές βάσεις, τότε δεν “φιλοξενούμε” τουρισμό – τον ανεχόμαστε, και ταυτόχρονα υποθηκεύουμε το μέλλον του νησιού μας.

Ο δρόμος της ντροπής

Όλα τα παραπάνω δεν είναι απλώς ενδείξεις κακής διαχείρισης. Είναι σημάδια παρακμής. Είναι η ηχηρή επιβεβαίωση ότι η Ζάκυνθος, παρά τα πλεονεκτήματά της, διολισθαίνει σε μια πραγματικότητα που θυμίζει περισσότερο τριτοκοσμική περιφέρεια παρά ευρωπαϊκό τουριστικό προορισμό. Η συστηματική αδιαφορία για τον δημόσιο χώρο, η απόσυρση της τοπικής αυτοδιοίκησης από τις βασικές της υποχρεώσεις, η πλήρης απουσία εταιρικής ευθύνης από πολυεθνικές που κερδίζουν εις βάρος του τόπου, συνθέτουν ένα τοπίο ντροπής.

•Αν συνεχίσουμε να θεωρούμε φυσιολογικό αυτό το χάος έξω από το αεροδρόμιο, τότε τι ακριβώς περιμένουμε για τα υπόλοιπα;

•Όταν η είσοδος του νησιού θυμίζει εγκατάλειψη, ποιος θα εμπιστευτεί το υπόλοιπο;

•Και – κυρίως – πώς θα διαπαιδαγωγηθεί η επόμενη γενιά, όταν το μήνυμα που παίρνει από νωρίς είναι ότι η δημόσια εικόνα δεν αξίζει τίποτα;

Αν αυτός είναι ο δρόμος που ακολουθούμε, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Είναι βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό. Και η κατάληξή του, αν δεν υπάρξει αφύπνιση, θα είναι ένας τόπος φτηνός, αποξενωμένος και αυτοκαταστροφικός.

Ιούνιος 2025

Σπύρος Καμπιώτης

πηγή: imerazante.gr