Σκουρλέτης από Βίνιανη: Οι αλλεπάληλλες θυσίες του λαού να πιάσουν τόπο

«Η δημιουργία της κυβέρνησης του βουνού και τα αποτελέσματά της, τους λίγους μήνες που διατηρήθηκε στη ζωή, είναι πολύτιμη  παρακαταθήκη για τους αγώνες του λαού, ένα πρότυπο λαϊκής συμμετοχής, ενότητας και δημοκρατίας, που δρομολόγησε μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις τις επόμενες δεκαετίες. Κι αυτό συνέβη επειδή, μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες, έγινε κατορθωτό το πέρασμα από την θεωρία στην πράξη, από τον προσδιορισμό της ανάγκης στην ικανοποίησή της και από την γέννηση της ελπίδας στην εκπλήρωσή της». Αυτό τόνισε μεταξυ άλλων ο Υπουργός Εσωτερικών Πάνος Σκουρλέτης, κατά την κεντρική ομιλία του στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Αγράφων, στην Παλαιά Βίνιανη, με αφορμή τη συμπλήρωση 73 χρόνων από την ίδρυση της ΠΕΕΑ (Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης), αποτίοντας φόρο τιμής στους αγωνιστές Εθνικής αντίστασης και στην «κυβέρνηση του βουνού».

Αναφερόμενος στην επικαιρότητα, ο υπουργός σημείωσε ότι «μετά το 2010 ο λαός μας υπάγεται σε αλλεπάλληλες θυσίες. Θέλουμε αυτές οι θυσίες να πιάσουν τόπο και να έχουν ένα τέλος. Έρχεται μια στιγμή που και οι «μικροί» καλούνται να πράξουν ως μεγάλοι. Μπορούμε να το καταφέρουμε και πάλι, αντλώντας διδάγματα από το μεγαλείο του λαού μας, από την ιστορία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, από μια Ελεύθερη Ελλάδα εν μέσω κατοχής».

Πριν από την εκδήλωση ο υπουργός Εσωτερικών είχε την ευκαιρία να συζητήσει με τον Δήμαρχο Αγράφων, Θεόδωρο Μπαμπαλή, θέματα σχετικά με τη λειτουργία του Δήμου, τις τοπικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες, καθώς και τις δυνατότητες που διαθέτει το υπουργείο προκειμένου να ενισχύσει το έργο της δημοτικής Αρχής.

Ακόμη, συναντήθηκε με τον περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας, Κώστα Μπακογιάννη.

skourletis viniani mpakogiannis

 

Ακολουθεί η ομιλία του κ. Σκουρλέτη:

«Κύριε Περιφερειάρχη,

Κύριοι Δήμαρχοι,

Κυρίες και κύριοι,

 

Στις 10 Μαρτίου του 1944 στην ελεύθερη Βίνιανη συντελείται ένα κρίσιμο ιστορικό  γεγονός. Ιδρύεται η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, γνωστή και ως «Κυβέρνηση του βουνού», με αποστολή την πλήρη απελευθέρωση της πατρίδας μας, τη συντριβή του φασισμού  και την υπεράσπιση του λαού.

Επιτρέψτε μου μια μικρή ιστορική αναφορά. Το ζήτημα της συγκρότησης ενός κεντρικού κυβερνητικού σχήματος δρομολογήθηκε από το ΕΑΜ, που προσκάλεσε στη συνέχεια πολιτικά κόμματα να συμμετάσχουν σε αυτό, βρίσκοντας σημαντική ανταπόκριση.

Η ίδρυση της Πολιτικής Επιτροπής, αρχικά με μια προσωρινή σύνθεση, αποτέλεσε το πρώτο και  απαραίτητο βήμα μιας προσπάθειας  που σε σύντομο χρονικό διάστημα, τον Απρίλιο του 1944, θα οδηγούσε σε ένα νέο κατόρθωμα. Στη διεξαγωγή εκλογών, όχι μόνο στις απελευθερωμένες περιοχές της χώρας, αλλά ακόμη και σε ορισμένες από αυτές που η κατοχή συνεχιζόταν! Από αυτές τις εκλογές, στις οποίες  συμμετείχαν ένα εκατομμύριο οκτακόσιες χιλιάδες άτομα και στις οποίες ψήφισαν για πρώτη φορά οι γυναίκες και οι 18χρονοι, προέκυψε το Εθνικό Συμβούλιο με τουλάχιστον 180 εκλεγμένα μέλη και με την επιπρόσθετη πρόβλεψη για συμμετοχή  βουλευτών από τη Βουλή του 1936, η οποία διαλύθηκε κατά την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά. Τον Μάιο του 1944, το Εθνικό Συμβούλιο συνέρχεται στους Κορυσχάδες και επικυρώνει με το άρθρο 1 του πρώτου του ψηφίσματος, την ίδρυση της Πολιτικής Επιτροπής, η οποία στο μεταξύ έχει ανασχηματιστεί και διευρυνθεί περιλαμβάνοντας στη σύνθεσή της σημαντικές προσωπικότητες ενός ευρύτερου πολιτικού φάσματος. Με το  άρθρο 2, όριζε ότι «Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό και ασκούνται από το Λαό. Η Αυτοδιοίκηση και η Λαϊκή Δικαιοσύνη είναι θεμελιώδεις θεσμοί του δημοσίου βίου των Ελλήνων».

Η κυβέρνηση και η Βουλή επιδίδονται άμεσα στη δημιουργία μιας νέας διοικητικής οντότητας, βασισμένης στις αρχές της λαοκρατίας, η οποία αντανακλά την ωριμότητα της τρίχρονης πάλης του ελληνικού λαού, τις επιτυχίες του και τις νέες ανάγκες. Πρόκειται για μια ποιοτική μετάβαση, βαθιά πολιτική η οποία διαχειρίζεται το παρόν και προετοιμάζει το μέλλον στη βάση της εθνικής ενότητας, ενώ υπερβαίνει συνειδητά και θαρραλέα τους αντικειμενικούς ανασταλτικούς παράγοντες για την ύπαρξή της:

  • τη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της χώρας
  • τις ελλείψεις βασικών αγαθών
  • τις κακουχίες του πληθυσμού
  • τη διάλυση του παραγωγικού ιστού
  • την αποδιάρθρωση κάθε προϋπάρχουσας διοικητικής δομής και της  όποιας κοινωνικής υποδομής
  • τις διαρκείς ένοπλες συγκρούσεις και τις ανελέητες εκκαθαριστικές  επιχειρήσεις των κατακτητών στα χωριά

Το ακατάβλητο σθένος του μεγάλου «μικρού» λαού μας αναδεικνύεται για άλλη μια φορά, σε μια ακόμη δύσκολη ιστορική περίοδο. Είναι ο ίδιος  λαός που το 1944 τον βρίσκει εξεγερμένο να απελευθερώνει την χώρα αψηφώντας τους κινδύνους, τις αδυναμίες του και την μεγάλη ισχύ του κατακτητή.

Ο λαός που για πολλά χρόνια είχε υποστεί τις σκληρές συνέπειες μιας πολυτάραχης πολιτικής περιόδου, ερχόμενος αντιμέτωπος με τις δραματικές καμπές της ελληνικής ιστορίας:

  • φτωχός και υπερχρεωμένος
  • φορτωμένος με εθνικές τραγωδίες όπως η μικρασιατική καταστροφή
  • προδομένος και στερημένος εξακολουθητικά από τον ανθό του, τη νεολαία του, σε αμέτρητα πεδία μαχών
  • χτυπημένος από σφαίρες  στα πεδία των απεργιακών αγώνων
  • με απαγορευμένα βασικά δικαιώματα και ελευθερίες, ιδίως μετά τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου
  • με νωπά τα κρυοπαγήματα, αλλά και τα ανδραγαθήματα των πολεμιστών του, τέσσερα μόλις χρόνια πριν από τη συγκρότηση της ΠΕΕΑ, το 1940

Ίσως, τελικά, να είναι  αυτά ακριβώς τα βιώματα και η ιδεολογικό-πολιτική διαπάλη που τον βοήθησαν στη συνειδητοποίηση της δύναμης και των δυνατοτήτων του, σε συνδυασμό με τις έντονες πολιτικές διεργασίες και τις ενωτικές πρωτοβουλίες που επέβαλαν οι καιροί. Λίγο καιρό αργότερα, με τον ιστορικό χρόνο πιο πυκνό από ποτέ, νέες συνθήκες αναδύθηκαν, με συνέπεια να ολοκληρωθεί ο κύκλος της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης. Έμελλε να ξεκινήσει ένας άλλος κύκλος, παρέμβασης του ξένου παράγοντα και ανωμαλίας, με νέα δεινά  για τον τόπο και τον λαό μας.

Η συγκρότηση της ΠΕΕΑ έχει τις ρίζες της στις πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες που δημιούργησαν το ΕΑΜ, στην ηρωική αντίσταση των αντάρτικων δυνάμεων του ΕΛΑΣ και  στην επιθυμία του λαού να πάρει στα χέρια του το μέλλον του. Και καθώς η ιστορία καταγράφει καθημερινά αμέτρητες σελίδες ηρωισμού και οι μάχες συνεχίζονται, η «κυβέρνηση του βουνού» λαμβάνει αποφάσεις και εδραιώνει θεσμούς. Θεσμούς που είχαν εμφανιστεί ως αναγκαιότητα, πολύ πριν η ελεύθερη Ελλάδα γίνει τόσο μεγάλη που να απαιτεί μια άλλη διοικητική οργάνωση, για να στηριχθεί ο πληθυσμός και να ενισχυθεί η πολεμική προσπάθεια εκδίωξης των κατακτητών και των συνεργατών τους.

Η νέα κυβέρνηση δεν ήταν ένα εγχείρημα που ξεκίνησε από το μηδέν, ως προς τις  μορφές λαϊκής εκπροσώπησης και αυτοδιοίκησης. Προϋπήρξαν ρυθμίσεις όπως –  για παράδειγμα – ο λεγόμενος «Κώδικας Ποσειδών» που διαμορφώθηκε αρκετά νωρίς για τις άμεσες ανάγκες διοίκησης συγκεκριμένων κοινοτήτων. Υπήρξαν  αποφάσεις του Κοινού Γενικού Στρατηγείου Ανταρτών. Αργότερα εκδόθηκαν συγκεκριμένες διαταγές για την αυτοδιοίκηση και τη λαϊκή δικαιοσύνη από το γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ. Σε αρκετές περιπτώσεις, το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ έσπευσαν να καλύψουν τα κενά   διοίκησης, μέχρι να συγκροτηθούν τοπικές λαϊκές επιτροπές και να οριστεί ο τρόπος λειτουργίας τους. Οι κωδικοποιήσεις για τη διασφάλιση  της λαϊκής εκπροσώπησης και δικαιοσύνης ήταν προσπάθειες που θέλησαν να απαντήσουν στην επιτακτική ανάγκη διοίκησης των ελεύθερων κοινοτήτων και των όλο και περισσότερων περιοχών που απελευθερώνονταν.

Η ανάγκη διοίκησης των ελεύθερων περιοχών, είναι φανερή, δεν είναι όμως κάτι απλό. Κι όμως. Συντελείται και πάλι κάτι πρωτοποριακό. Κατοχυρώνονται  θεσμοί της λαϊκής εξουσίας που ήδη λειτουργούσαν.  Καθορίζεται ο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης».  Λαμβάνονται αποφάσεις για την Παιδεία και την Υγεία. Λειτουργούν ιατρεία, στήνονται φαρμακεία, εκπαιδεύονται δάσκαλοι, γράφονται και τυπώνονται βιβλία για τους μαθητές. Ιδρύεται Πολιτοφυλακή. Τα λαϊκά δικαστήρια επιχειρούν συμβιβασμούς, οι διαδικασίες είναι δωρεάν. Δάση και βοσκοτόπια περνούν στις τοπικές κοινότητες. Αποκαθίστανται οι επικοινωνίες. Λαμβάνονται μέτρα κοινωνικής πρόνοιας και στήριξης του άμαχου πληθυσμού που έχει πληγεί άμεσα. Εκδόθηκε μέχρι και ομόλογο, διαμορφώθηκαν τιμές των προϊόντων, εξισώθηκαν οι αποδοχές ανδρών και γυναικών. Έντονη ήταν η παρέμβαση στον πολιτισμό, με εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις.

Ήταν σαν μια λαμπρή άνοιξη μετά από έναν σκληρό χειμώνα. Ήταν η βάση στην οποία στηρίχθηκε η ανάπτυξη του ισχυρού μεταπολεμικού κινήματος πολιτικής και κοινωνικής χειραφέτησης, το οποίο αψήφησε τις συνέπειες του εμφυλίου πολέμου, για να θέσει με γενναιότητα τις δικές του προτεραιότητες και να  διατυπώσει τα αιτήματα των νέων ανθρώπων στους νέους καιρούς. Τους, επίσης, δύσκολους καιρούς της μεταπολεμικής ανάπτυξης με ταξικό πρόσημο, της αστικοποίησης και της μετανάστευσης σε συνθήκες διαρκούς πολιτικής έντασης και δημοκρατικής αστάθειας.

Η  δημιουργία της κυβέρνησης του βουνού και τα αποτελέσματά της, τους λίγους μήνες που διατηρήθηκε στη ζωή, είναι πολύτιμη  παρακαταθήκη για τους αγώνες του λαού, ένα πρότυπο λαϊκής συμμετοχής, ενότητας και δημοκρατίας, που δρομολόγησε μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις τις επόμενες δεκαετίες. Κι αυτό συνέβη επειδή, μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες, έγινε κατορθωτό το πέρασμα από την θεωρία στην πράξη, από τον προσδιορισμό της ανάγκης στην ικανοποίησή της και από την γέννηση της ελπίδας στην εκπλήρωσή της.

Σε περιστάσεις σαν τη σημερινή, της μνήμης και της ιστορικής αναδρομής, συνηθίζονται οι αναγωγές και οι αντιστοιχίες με το παρόν. Και είναι αλήθεια ότι η ελευθερία και η δημοκρατία, η αληθινή αυτοδιοίκηση, η αυθεντική έκφραση της λαϊκής βούλησης, είναι αρχές και αξίες που εξακολουθούν να μας συναρπάζουν, εξακολουθούν  να είναι επίκαιρες, εξακολουθούν να είναι αναγκαίες.

Αναζητώντας τον ηρωισμό του καιρού μας θα τον εντοπίσουμε στον καθημερινό αγώνα για την επιβίωση, μέσα στις δύσκολες συνθήκες που δημιουργήθηκαν από την οικονομική κρίση και τις  νεοφιλελεύθερες επιλογές.

Μιλώντας για κοινωνική ανάταση, θα στραφούμε στις επίμονες προσπάθειες να κρατηθεί η κοινωνία όρθια σε μια περίοδο που η οικονομία μας βρίσκεται υπό επιτροπεία και οι αποφάσεις μας είναι αποτέλεσμα επίπονων διαπραγματεύσεων, συνθέσεων και συμβιβασμών.

Αναζητώντας τον αγώνα για ελευθερία, θα ανακαλέσουμε την προσπάθεια εξόδου από την επιτροπεία, για τον τερματισμό της σκληρής λιτότητας, για μια δίκαιη ανάπτυξη.

Μιλώντας για ενδυνάμωση της δημοκρατίας, θα επικαλεστούμε την εξελισσόμενη  διαδικασία διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, την απλή αναλογική  στις εθνικές εκλογές, την προσπάθεια αναθεώρησης του θεσμικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Ο καθένας μας βρίσκεται, αναγκαστικά, αντιμέτωπος με τα διλήμματα και τις προκλήσεις της εποχής του. Η στάση του απέναντι σε αυτά είναι η δική του ιστορία που θα κριθεί στο μέλλον. Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μία ακόμη κρίσιμη ιστορική περίοδο στη πατρίδα μας.

Οφείλουμε  να επιμείνουμε:

  • Στη στήριξη των πιο αδύναμων, με κάθε διαθέσιμο μέσο κοινωνικής αλληλεγγύης
  • Στην αντιμετώπιση του φασισμού, που ξανασηκώνει κεφάλι τρεφόμενος από την οικονομική απελπισία, τις ανισότητες και την αποδόμηση της δημοκρατικής Ευρώπης
  • Στο χτύπημα της διαπλοκής, η οποία έθρεψε και προστάτεψε μία εξωθεσμική εξουσιαστική δομή, εχθρικής προς τα συμφέροντα και τις επιθυμίες του λαού
  • Στην αναβάθμιση της δημόσιας Παιδείας, που θα αποτελέσει το στήριγμα  της νέας γενιάς
  • Στην ενίσχυση της δημόσιας Υγείας σε νέες βάσεις
  • Στη διάχυση του πολιτισμού ως αντίβαρου στην βαρβαρότητα της άκοπης σκέψης και του κοινωνικού αναλφαβητισμού

Τα τελευταία χρόνια, μετά το 2010, ο λαός μας υπάγεται σε αλλεπάλληλες θυσίες. Θέλουμε αυτές οι θυσίες να πιάσουν τόπο και να έχουν ένα τέλος. Έρχεται μια  στιγμή που και οι «μικροί» καλούνται να πράξουν ως μεγάλοι. Μπορούμε να το καταφέρουμε και πάλι, αντλώντας διδάγματα από το μεγαλείο του λαού μας, από την ιστορία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, από μια Ελεύθερη Ελλάδα εν μέσω κατοχής.

Ευχαριστώ».

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ, ΠΑΝΟΣ ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ, ΒΙΝΙΑΝΗ, ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΛΗΣ, ΠΕΕΑ


Αφήστε μια απάντηση